منتخب سردبیر

مطالب مرتبط

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس دوازدهم (صنعت برهان در منطق)

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس دوازدهم (صنعت برهان در منطق)

 

استاد صمدی آملی

صنعت برهان در منطق

 

برهان در منطق
استاد صمدی آملی / برهان در منطق

وقتی حرف برهانی باشد، گوینده دیگر به فکر آن نیست که شنونده حرفش را بفهمد یا نفهمد و قبول کند یا نکند، بلکه بر مبنای مقدمات و اشکال قیاس برهان که ماده و صورت منطقی است، حرف خود را ارائه می‌کند و اگر همه عالم جمع شوند، او می‌گوید حرف همانی است که من القاء کرده‌ام و حرف من حق است و یقین که اگر بپذیرید خود را بالا کشیده‌اید و اگر نپذیرید، نپذیرفتن شما دالّ بر بطلان حرف من نیست، اما شما چون توان حمل برهان را ندارید پس تنزل کنید و در پی خطابیات باشید.

هر کس که نتواند بار برهان را به دوش بکشد و تحمل کند، به‌ دنبال خطابه می‌رود؛ لذا در قرآن کریم به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله امر شد که اول با علم و حکمت با ایشان سخن بگو اگر نپذیرفتند از طریق موعظه حسنه با ایشان به سخن‌پرداز.

در برهان، دو اسم از اسماء حسنای الهی ظهور می‌فرماید؛ یکی اسم شریف یقین و دیگری اسم شریف حق که این دو، نتیجه مقدمات برهانی می‌باشند. “هو الّذی خلق السماوات والأرض بالحق”.

از این‌که در این آیه می‌فرمایند آسمان‌ها و زمین براساس حق آفریده‌ شده، معلوم می‌شود برهانی که نتیجه‌اش حق است در محدوده خلق که بحث از خلقت آسمان‌ها و زمین است مطرح می‌شود و لذا، اگر همه عالم هم جمع شوند، نمی‌توانند به اسرار فعل حکیم غیرمتناهی علی‌الاطلاق راه یابند و اگر احیاناً اشکالی هم وارد می‌کنند، با دقت حکمی و فلسفی به آن پاسخ داده می‌شود و آن شخص می‌فهمد آنچه را که اشکال کرده، از جهل خودش نشئت گرفته، نه از معلومی که او آن اشکال را بر روی آن وارد آورده‌ است؛ لذا پیغمبر صلی الله علیه و آله در وهله اول، مأمور به حکمت و برهان است و چون اکثر مردم قدرت تحمل برهان را ندارند و حمل برهان سنگین و مشکل است، مأمور به موعظه حسنه می‌شود.

بخوانید!  درس 29 دروس هیئت (دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت) - بخش دوم

 

برهان در منطق
استاد صمدی آملی / برهان در منطق

 

فهم برهان آسان نیست و رسیدن به سرّ آن، کار هر کسی نیست و در هر اجتماع، همیشه تنها عده کمی هستند که برهان را می‌فهمند زیرا برهان در حقیقت، عقل خالص است؛ یعنی همان عقلی است که از محدوده خیال در رفته است.

این عقل نصیب هر کسی نمی‌شود و هر انسان متخیل و خیال‌بافی نمی‌تواند حرف عاقل را تحمل کند؛ لذا اکثر مردم به‌ دنبال شعبده‌بازان جمع می‌شوند، اما کمتر به‌ دنبال عقلاء می‌روند.

سرّ این‌که وقتی مباحث علمی سنگین مطرح شود طرف‌داران کمی دارد، در حالی‌که وقتی بحث‌های تخیلی، نمایشی، سینمایی و امثال این‌ها پیش آید طرف‌داران بسیاری خواهند داشت این است که اکثر مردم خیالی اند نه عقلی.

ادامه دارد…

کتاب حضور و مراقبت استاد صمدی آملی مجموعه سخنرانی های ایشان در مشهد مقدس و در محضر امام رضا علیه السلام در سال ۱۳۷۸ است.

همچنین با کلیک بر روی عکس زیر مطالب مربوط به بخش شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی را مطالعه کنید.

مجله اینترنتی تحلیلک