سه‌شنبه/ 9 آذر / 1400

بخش دوم درس 35 دروس هیئت (تحصیل عرض بلد)

صاحب زیج یاد شده در باب پانزدهم مقالت سوم آن (ص79 ط 1) فرموده است: اگر در بلد سایه مقیاس، وقت نصف النهار در تمام سال در یک جهت واقع شود از شمال یا جنوب این چنین بلد را ذات ظل واحد گویند.
Share on twitter
Share on telegram
Share on whatsapp

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / بخش دوم درس 35 دروس هیئت
تحصیل عرض بلد (علامه حسن‌زاده آملی)



درس 35 دروس هیئت (بخش دوم)

تحصیل عرض بلد

 

ادامه درس 35 دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی (تحصیل عرض بلد)

صاحب زیج یاد شده در باب پانزدهم مقالت سوم آن (ص79 ط 1) فرموده است:

“اگر در بلد سایه مقیاس، وقت نصف النهار در تمام سال در یک جهت واقع شود از شمال یا جنوب این چنین بلد را ذات ظل واحد گویند؛ یا آن که گاهی بشمال افتد و گاهی بجنوب، و این نوع منقسم می شود بر دو قسم: یکی آن که ظلّ، حول مقیاس دوره تمام کند و این بلد را ذات ظل دائر گویند؛ دیگر آن که ظل دوره تمام نکند و این بلد را ذات ظلین خوانند.

پس اگر بلد ذات ظل واحد باشد میل کلی را از اعظم ترین ارتفاعات آن موضع بکاهند، یا آن که بر اصغرترین ارتفاعات افزایند، به هر دو تقدیر تمام عرض بلد بهمرسد، و جهت عرض جهت ظل باشد از مقیاس.

و اگر بلد ذات ظل واحد باشد میل کلی را از اعظم ترین ارتفاعات آن موضع بکاهند، یا آن که بر اصغرترین ارتفاعات افزایند، به هر دو تقدیر تمام عرض بلد بهمرسد، و جهت عرض جهت ظل باشد از مقیاس.

و اگر بلد ذات ظلین باشد میل کلی را بر اصغرترین ارتفاعات که جانب قطب خفی است بیفزایند تا تمام عرض بلد حاصل شود. یا آن که تمام اصغرترین ارتفاعات را که در جهت قطب ظاهر است از میل کلی بکاهند عرض بلد فراهم آید، و جهت عرض جهتی بود که ظل آن اطول باشد.الف

و اگر بلد ذات ظل دائر باشد میل کلی را از اعظم ترین ارتفاعات بکاهیم تمام عرض بلد حاصل شود، و جهت آن خلاف جهت اعظم ترین ارتفاعات باشد. و اگر اعظم ترین ارتفاعات مثل میل کلی باشد عرض آن موضع ربع دور بود.

به وجهی دیگر: هرگاه اعظم ترین ارتفاعات کوکبی ثابته را که به جانب قطب خفی از سمت الرأس نگذرد، بر اصغرترین ارتفاعات او بیفزایند نصف مجموع عرض بلد باشد. و اگر ثابته ابدی الظهور از سمت الرأس به جانب قطب خفی گذرد، به جای ارتفاع اعظم، تمام او تا نصف دور استعمال کنند و عمل به چایان رسانند.”

بیان: این بود عبارت زیج بهادری در یافتن عرض بلد. و وجهی دیگر پس از وجه باد شده گفته است که بعد از معرفت طول بلد بازگو می کنیم.

 

پایان بخش دوم درس 35 دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (تحصیل عرض بلد). این درس ادامه دارد …



بیان (بخش دوم درس 35 دروس هیئت – تحصیل عرض بلد)

الف)
بیان:
اگر ما (عرض بلد ما) شمالی باشیم، اعظم ترین ارتفاعات شمس در جنوب ما قرار دارد (در صورتی که عرض بلد ما بیشتر از میل کلی باشد) و همینطور برعکس یعنی اگر ما جنوبی باشیم، اعظم ترین ارتفاعات شمس در شمال ما قرار دارد.

 

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … پیرامون درس 35 دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (تحصیل عرض بلد) در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا