دوشنبه/ 8 آذر / 1400

جایگاه زاهد دوستدار بهشت، در مقام توحید صمدی / حضور و مراقبت (مجلس پانزدهم)

استاد صمدی آملی

جایگاه زاهد دوستدار بهشت، در مقام توحید صمدی

از دیدگاه انسان مراقب عرفانی و آنکه به قله شامخ توحید صمدی رسیده، زاهد هم از پیشگاه الهی رانده‌ شده و مطرود است؛ چرا که او هم همانند جهنمی، از خداوند گریزان است. جهنمی از خدا می‌گریزد و به جهنم می‌رود، ولی بهشتی از خدا می‌گریزد و به سوی بهشت می‌رود؛ به تعبیر شاعر:

خدایا زاهد از تو حور می‌خواهد قصورش بین
به جنت می‌گریزد از درت، یا رب! شعورش بین

در مصرع دوم این بیت، باء در کلمه “ب” باء سببیه یا واسطه است یعنی بهشتی به واسطه یا به‌ سبب بهشت از درت می‌گریزد.

از دیدگاه توحید صمدی قرآنی، این بیچارگی است که کسی به پیشگاه الهی مشرف شود و از خدای با آن عظمت، غیر خدا طلب کند. وقتی عارف چنین کسی را در ترازوی توحید می‌سنجد، می‌بیند که بسیار کم شعور و کوتاه عقل است.

یکی مانند جهنمی از همان اول، گریزان است و یکسره به سوی جهنم می‌رود، یعنی اصلا پیش خدا نمی‌رود تا از او غیر خدا بخواهد و مستقیماً غیرحق را طلب می‌کند و به سوی آن می‌رود و دیگری مانند بهشتی به پیشگاه الهی می‌رود و از خدا حور می‌طلبد.

بیشتر بخوانید: حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس دوازدهم (مراقبت اخلاقی)

زاهد بیچاره عبادت‌ ها کرده، روزه‌ها گرفته، نمازها خوانده و زحمت‌ها کشیده و مراقبت و محاسبه‌های متعارف اخلاقی را ملتزم شده‌ است که در جای خود، کم هنر نکرده‌ است، اما چه عجب حالا که به‌ زحمت به پیشگاه الهی راه پیدا کرده و با ریاضت سنگین خودش را به‌ حقیقت عالم رسانده، به‌ دنبال حور و بهشت و “جنّاتٌ تَجری مِن تَحتِها الأنهار” می‌گردد. این است که فرمودند:

چرا زاهد اندر هوای بهشت است؟
چرا بی‌ خبر از بهشت آفرین است؟

در حقیقت بهشتی و جهنمی، هر دو گریزانند؛ منتها یکی از جهنم رنج می‌برد و دیگری از بهشت لذت که یکی برای رنج، از خدا گریخت و دیگری برای لذت بردن بهشت، از حق فرار کرد.

یکی از لطائفی که آقا در دفتر دل فرمودند به این مضمون است که مراقب باشید حتی اگر روزی گذرتان به پیشگاه حق‌ تعالی افتاد و با خدای تبارک و تعالی هم‌ سخن شدید، فریب نخورید؛ چرا که شیطان هم مستقیماً با خدا هم‌ سخن شده‌است.

بیا در آن بهشتی کن اقامت
که حق بی‌ واسطه بدهد سلامت

به‌جای نامه با تو در خطاب است
دهن بندم که خاموشی ثواب است

ولی حرف دگر دارم نهفته
شود گفته، بود به از نگفته

که حق سبحانه در ص قرآن
چو فرماید ز استکبار شیطان

در آن گفت‌ و شنود با عتابش
نباشد واسطه اندر خطابش

تدبر کن در آیات الهی
که قرآن بخشدت هر چه که خواهی

آقا در این ابیات می‌فرمایند، بیا و در بهشتی اقامت کن که حق، بی‌ واسطه سلامت دهد و دیگر فرشته‌ الهی سلام خدا را به تو نرساند، اما حواست را جمع کن و خیال نکن اگر توانستی بی‌ واسطه با خداوند هم‌ سخن شوی، دیگر کارت تمام شده‌است؛ چرا که شیطان هم بی‌ واسطه با خدا سخن گفته‌است.

تازه تفاوت شیطان با بهشتی را ببین که بهشتی با واسطه از خدا سلام می‌شنود و مقام کن می‌گیرد، اما شیطان بدون هیچ واسطه‌ای با خدا حرف می‌زند و عتاب می‌شنود. می‌بینید که در این‌ جا مطلب خیلی ظریف شده‌ است.

ادامه دارد…

بیشتر بخوانید: در عالم فقط خودت را باش

کتاب حضور و مراقبت استاد صمدی آملی مجموعه سخنرانی های ایشان در مشهد مقدس و در محضر امام رضا علیه السلام در سال ۱۳۷۸ است.

مجله اینترنتی تحلیلک

اسکرول به بالا