دوشنبه/ 3 آبان / 1400

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس سیزدهم (مراقبت اخلاقی و مراقبت عرفانی)

استاد صمدی آملی

مراقبت اخلاقی و مراقبت عرفانی

علم به علم این است که بداند خدا می‌داند و این علم، توحید را قوی می‌کند زیرا در این مقام خطاب به پروردگار خویش عرض می‌کند: پروردگارا! من نمی‌توانم رقیب خود باشند، لطف بفرما و عنایتی کن تا توجه داشته باشم که تو رقیب منی و اگر هم احیاناً مراقب خود هستم، درحقیقت مظهر اسم شریف رقیب توأم، نه این‌که رقیب مستقل باشم که اگر خود رقیب استقلالی خود باشم، توحید من، توحید عددی می‌شود و جناب خواجه به این مطلب توجه دارد که در مراقبت علم اخلاق صرف این‌که شخص رقیب خود باشد کافی نیست بلکه به انسان توجه می‌دهد و به او می‌گوید که بالا بیا و خودت رقیب خود باش اما بدان که در این رقیب بودن استقلال نداری، بلکه مظهر اسم شریف رقیب حق باش و بگذار درحقیقت خدا رقیب تو باشد نه خودت بطور مستقل.
و دراین‌صورت است که می‌ترسی و از هر چه اشتباه است دوری می‌کنی وگرنه خودت از خودت نمی‌گذاری لذا (ضرور) در این آیه به (و الموت) برمی‌گردد؛ یعنی اگر بدانید که او مراقب است خواهید ترسید و این برای ارتقای وجودی است وگرنه اگر علم به رقیب بودن او نداشته باشی، خودت از خودت نمی‌ترسی و این مراقبت کافی نیست.
.
و لذا نباید جناب خواجه‌نصیر طوسی را که اوصاف الاشراف را به‌صورت یک کتاب اخلاقی متعارف نوشته دست‌کم گرفت، زیرا این کتاب اگرچه در حد یک کتاب اخلاقی متعارف شناخته‌شده اما لطائف آن بسیار است. ایشان صاحب کتاب تذکره آغاز و انجام نیز هست و هر که می‌خواهد خواجه را بشناسد، همان جمله ابتدائی کتاب آغاز و انجام برایش کافی است و اگرچه کتاب اشارات شیخ‌الرئیس را که یک کتاب سنگین مشائی است و خیلی از کتاب‌های دیگر شیخ‌الرئیس را در فلسفه و عرفان و دیگر رشته‌های علمی شرح کرده‌است، ولی خودش در فلسفه، اشراقی مشرب است ایشان ابتدای کتاب آغاز و انجام خطبه کتاب را این‌گونه آغاز می‌کند:
(سپاس آفریدگاری را که آغاز همه از اوست و انجام هم به دوست، بلکه خود همه اوست) .
جناب شیخ‌الرئیس هم کم‌کم عارف شد و اشراقی مشرب؛ به تعبیر جناب سید حیدر آملی در جامع الاسرار، تمام کسانی که در مسیر فلسفه متعارف بودند، درنهایت سر به دامان عرفان گذاشتند و آرمیده‌اند.

ادامه دارد…

بیشتر بخوانید: حکایتی در چیستی بندگی / تأملی بر اسرار التوحید

کتاب حضور و مراقبت استاد صمدی آملی مجموعه سخنرانی های ایشان در مشهد مقدس و در محضر امام رضا علیه السلام در سال ۱۳۷۸ است.

مجله اینترنتی تحلیلک

اسکرول به بالا