حکمت و فلسفه

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس نهم (مقام حیرت و هیمان)

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس نهم (مقام حیرت و هیمان)

 

استاد صمدی آملی

مقام حیرت و هیمان

این درخت توحید صمدی، اگرچه دیر به ثمر می‌نشیند ولی اگر به ثمر بنشیند خوب میوه می دهد که میوه درخت شریف حضور “حیرت انسانی” و “هیمان وجودی” است.

از آن به بعد انسان هرچه می‌بیند، حیرت اندر حیرت است. جناب امیرالمؤمنین علیه‌السلام در یک موطن می‌فرمایند: “ما رأیت شیئاً إلا و رأیت الله قبله و بعده و معه و فیه”؛ هر آنچه را که می‌بینم، نمی‌بینم مگر این‌که قبلش، بعدش، با خودش، و در او خدا را می‌بینم.

این یک فرمایش آقاست. اما بالاتر از این حرف، آن فرمایش جناب خاتم‌الانبیا صلی الله علیه و آله است که می‌فرمایند: “ربّ زدنی فیک تحیّراً”

این مقام، مقام عالی‌تری است که وصیّ نبی هم در این مقام در مواضع دیگر بدان ناطق است، البته روایات چون روی به خلق دارند این لطایف را نشان نمی‌دهند. باید برای دریافت این اسرار و حقایق در ادعیه دقت بسیار کرد که روی به حق تعالی دارند.

آنان که به مقام هیمان وجودی می رسند، در عداد ملائکه عالین قرار می‌گیرند؛ با این تفاوت که ملائکه عالین چون ملک و فرشته اند، از قوس نزول تنزل نفرموده‌اند و به پایین‌ترین مرتبه و انزل مراتب وجودی در قوس نزول نیامده‌اند؛ بلکه در همان مقام تجرد عقلی خویش مانده اند. آنان در آن مقام هیچ توجه ندارند که عالمی هست، آدمی هست و اصلاً خودشان را هم نمی‌دانند که هستند. لذا این فرشته ها هم به آدم سجده نکردند؛ چون سجده، مربوط به اهل تنزل است؛ این‌ها اصلاً پایین نیامدند تا به مافوق خود سجده کنند.

بخوانید!  مداحی قافله سالار یا رسول الله با صدای میثم مطیعی

آنان که در آن افق اعلی قرار گرفته‌اند، خبر از وجود عالم و آدم ندارند تا سجده کنند. آنان بی‌خبران هستند که نه از آن‌ها خبری آمده، نه خودشان خبری دارند و حتی از بی‌خبری خود هم بی خبرند و مطلقاً هیچ توجهی ندارند. اما انسان در مقام حیرت، از ملائکه عالین هم قوی‌تر می شود.

انسان باید این قوس نزول را طی بفرماید، به نشئه طبیعت بیاید، با عالم ماده و کثرات سر و کار پیدا کند و خودش را بالا بکشد تا در سیر عروجی به مقام هیمان شهودی رسد لذا این هنر نیست که شخصی از دوران مادرزادی عنّین به دنیا بیاید و شهوت نداشته باشد، آنگاه از گناه شهوت برحذر باشد؛ بلکه این هنر است که انسان شهوت داشته باشد، این قوّه به او فشار بیاورد و او خودش را کنترل کند و پاک نگاه دارد و در قوس صعود به حیرت و هیمان برسد. تصدیق می‌فرمایید که این بالاتر است.

درست است که ملائکه عالین شدت وجودی بسیاری دارند، اما چون به نشئه طبیعت نیامدند و قوای غضبیه، شهویه و غریزه‌ها در آن‌ها تجلی پیدا نکرده، در آن مقام تجرد تام به سر می‌برند. این شأن، شأن عظیمی است.

اما جناب‌عالی انسان اگر به نشئه طبیعت تشریف بیاوری و از این همه عوالم وجودی تنزل بفرمایی و از نطفه که پایین‌ترین مرتبه قوس نزولی عالم است بالا بروی هنر است.

باید در انسان شهوت باشد، غضب باشد، غریزه باشد، طبیعت باشد، میل به کثرت باشد و خلاصه انسان باید به دام بیفتد و از دام‌ها برهد. آنگاه اگر چنین شخصی به مقام حیرت برسد خیلی سنگین و شریف است و چنین شخصی قوی بار می آید.

بخوانید!  بخش دوم درس شانزدهم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (دایره افق)

این مطلب ادامه دارد…

کتاب حضور و مراقبت استاد صمدی آملی مجموعه سخنرانی های ایشان در مشهد مقدس و در محضر امام رضا علیه السلام در سال ۱۳۷۸ است.

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی ؛ مجلس ششم (قسمت سوم)

سوخته

در محضر امام حسین علیه السلام / قسمت یازدهم

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس سوم (لطیفه ای در باب احضار)/۱

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید