شنبه/ 24 مهر / 1400

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس سیزدهم (مراقبت اخلاقی و مراقبت عرفانی / علم به علم)

استاد صمدی آملی

مراقبت اخلاقی و مراقبت عرفانی (علم به علم)

در اوایل بحث مراقبت که بحثی اخلاقی است، ادراک محضر مهم است، اما همین اندازه کافی نیست که انسان مراقب باشد که گناه نکند، بلکه باید توجه داشته باشد که علم علی‌الاطلاق ناظر بر اوست و او در محضر دیگری است.

کارگری که توجه دارد دزدی نکند، اگرچه زحمت می‌کشد، اما مراقبتی که صاحب‌کار به او نگاه می‌کند طور دیگری است. آن مراقبت به‌ معنای اول ذکر نیست، بلکه فقط ترک گناه است یعنی شخص، رقیب خودش می‌شود تا مبادا اشتباه کند. لذا این‌جا شاید فرد هنوز در توحید عددی باشد و به توحید الصمد نرسیده باشد چرا که در این مرتبه او فقط مراقب است تا نعمتی را که زحمت کشیده و به دست آورده از دست ندهد و آن را با یک دروغ و خلاف دیگر باطل نکند. اگرچه در این مراقبت شخص کشیک نفس می‌کشد، اما خودش را در محضر دیگری که رقیب است مشاهده نمی‌کند. این مراقبت خوب است و از گناه باز می‌دارد، اما چنین کسی هنوز به ذکر الله نرسیده‌ است.

در مراقبتی که ذکر است شخص در ابتدا باید بداند و ببیند که در محضر حق است و وقتی قوی‌تر شد، باید بداند و ببیند که در حضور حق است.

بیشتر بخوانید: شرح خطبه منا امام حسین علیه السلام

بر مبنای همین فرق بین حضور و محضر بود که امام فرمودند عالم محضر خداست و نفرمودند عالم حضور خداست و در حضور خدا گناه نکنید. این برای آن است که شخص سالک هنوز عالمی می‌بیند و این عالم را در محضر خدا می‌بیند. او هنوز از حق متعال دور است و از دور می‌فهمد که رقیبی دارد و محضر می‌بیند، لذا فرمودند در محضر خدا گناه نکنید.

انسان باید مراقبت خود را ارتقا دهد و همواره به آیه مراقبت اعنی کریمه “و اعلموا ان الله یعلم ما فی أنفسکم فاحذروه” توجه داشته باشد؛ زیرا خداوند می‌فرماید بدانید که خدا آنچه در جان‌های شماست می‌داند و لذا می‌فرمایند در مقام مراقبت باید او را رقیب خود ببینید و نفرمودند خودتان رقیب خود باشید، زیرا اگر انسان خودش رقیب خود باشد، باز همچون صاحب نفس مستکفی است، نسیان به سراغش می‌آید و به اندک چیزی از مراقبت به‌ در می‌رود، اما اگر حق را رقیب خود ببیند علم به علم پیدا می‌کند؛ یعنی در حقیقت از علم بسیط در می‌آید و به علم به علم می‌رسد.

ادامه دارد…

بیشتر بخوانید: حکایتی در چیستی بندگی / تأملی بر اسرار التوحید

کتاب حضور و مراقبت استاد صمدی آملی مجموعه سخنرانی های ایشان در مشهد مقدس و در محضر امام رضا علیه السلام در سال ۱۳۷۸ است.

مجله اینترنتی تحلیلک

اسکرول به بالا