منتخب سردبیر

مطالب مرتبط

درس ۲۹ دروس هیئت (دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت) – بخش دوم

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / بخش دوم درس بیست و نهم – دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت (علامه حسن‌زاده آملی)



درس ۲۹ (بخش دوم)

دائره وسط سماء رؤیت، یا دائره عرض اقلیم رؤیت

 

چون اقلیم رؤیت و سماء رؤیت دانسته آمد در تعریف دائره عرض اقلیم رؤیت و عرض آن گوییم: وزان دائره سط سماء رؤیت که همان دائره عرض اقلیم رؤیت است با دائره منطقه البروج، وزان دائره نصف النهار با دائره معدل النهار است:

چنانکه دائره نصف النهار به دو قطب افق و دو قطب معدل النهار می گذرد و عمود بر دائره معدل النهار می گردد، این دائره عرض اقلیم رویت به دو قطب افق و دو قطب منطقه البروج می گذرد و عمود بر دائره منطقه البروج می گردد.

و چنانکه اقصر قوسی از دائره نصف النهار میان سمت رأس و دائره معدل النهار قوس عرض بلد است، بنابر تشبیه با همین قوس عرض بلد، اقصر قوسی از دائره عرض اقلیم رؤیت که بین سمت الرأس و دائره منطقه البروج است عرض اقلیم رؤیت است.

و چنانکه در عرض بلد گفته آمد که قوسی از دائره نصف النهار میان قطب ظاهر معدل النهار و دائره افق از جانب اقرب افتد آنرا نیز قوس عرض بلد نامند زیرا که در مقدار، مساوی عرض بلد است، در اینجا نیز قوسی از دائره عرض اقلیم رؤیت میان قطب ظاهر منطقه البروج و دائره افق از جانب اقرب افتد آنرا نیز قوس عرض اقلیم رؤیت نامند زیرا که در مقدار مساوی عرض اقلیم رؤیت است.الف

و چنانکه دائره نصف النهار از دو قطب معدل و دو قطب افق می گذرد آن دو نیز از دو قطب او می گذرند، و آن دو نقطه مشرق و مغرب اعتدال بود که محل تقاطع معدل با افق است، در اینجا نیز چون دائره اقلیم رؤیت بدو قطب افق و دو قطب منطقه البروج گذرد آن دو نیز از دو قطب این گذرند و آن رو نقطه طالع و غارب بود که محل تقاطع منطقه البروج با افق است.

بخوانید!  حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس دوازدهم (صنعت برهان در منطق)

و بر این قیاس آنچه را که در عرض بلد و دائره نصف النهار گفته ایم و یا در بعد گفته آید.

بدین مناسبات جناب استاد علّامه شعرانی -قدس سرّه العزیز- دائره عرض اقلیم رؤیت را به دائره عرض منطقه البروجی، تعبیر می فرمود.ب

آنچه که در پایان درس ۲۶ در ترسیم معدل النهار و دائره نصف النهار و قطبین افق به محاذات آنها بر سطح کره ارض گفته آمد، در اینجا نیز بهمان بیان در ترسیم منطقه البروج و دائره وسط سماء رؤیت و قطبین افق جاری است چنانکه در کره مصنوعه سماوی این امور را معمول می دارند.

 

درس ۲۹ دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت) ادامه دارد …



بیان (بخش دوم درس بیست و نهم دروس هیئت – دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت)

 

الف)
بیان:
با داشتن عرض بلد و کم کردن میل کلی عرض اقلیم رؤیت به دست می آید. همچنین با داشتن عرض اقلیم رؤیت و اضافه کردن میل کلی عرض بلد به دست می آید. (هر دو تنها در صورتی رخ می دهد که میل کلی و دائره عرض اقلیم رؤیت آنهم در شرایط و عرض خاص یکی شود – در عرض خاص در یک لحظه)

 

ب)
بیان:
هیچ گاه و در هیچ افقی دائره منطقه با افق در وضعیت رحوی و یا دولابی قرار نمی گیرد و همیشه به صورت حمایلی است (یعنی گردش آن همیشه به صورت حمایل و کج است) به همین دلیل است که آن را دائره انحراف منطقه از افق گویند.

 

بخوانید!  درس 29 دروس هیئت (دائره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت) - بخش سوم

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … پیرامون درس ۲۹ دروس هیئت (دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت) در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

مجله اینترنتی تحلیلک