منتخب سردبیر

مطالب مرتبط

درس ۲۸ دروس هیئت (دایره اول السموت، دایره مشرق و مغرب) – بخش دوم

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / بخش دوم درس بیست و هشتم – دایره اول السموت، دایره مشرق و مغرب (علامه حسن‌زاده آملی)



درس ۲۸ (بخش دوم)

دائره اول السُّمُوت، یا دائره مشرق و مغرب، یا الدائره التی لا سمت لها

 

در شکل نهم (ش ۹) دائره -ا ج ب د- را دائره افق بگیرید بر قطب -ه- که بحسب تسطیح نقطه -ه- مرکز دائره مذکور شده است. و دو نقطه -ا- و -ب- دو نقطه جنوب و شمال بحسب صورت طبیعی آن در سطح ارض بدان نحو که در درس ۲۲ اشارت نموده ایم. و دو نقطه -ج- و -د- دو نقطه مشرق اعتدال و مغرب اعتدال. پس خط -ا ه ب- خط نصف النهار است که در سطح دائره نصف النهار است؛ و خط -ج ه د- خط مشرق و مغرب اعتدال است که در سطح دائره اوّل السموت است. و دائره -ر خ ح و- دائره ارتفاع. و -ح- مرکز کوکب. پس قوس -و ج- از دائره افق قوس سمت کوکب -ح- است و نقطه -و- نقطه سمت است؛ و قوس -و ا- از دائره افق تمام سمت کوکب مذکور است پس سمت کوکب در فرض مذکور شرقی جنوبی است. و قوس -ح و- از دائره ارتفاع، قوس ارتفاع کوکب یاد شده است. و قوس -ح ه-از همین دائره ارتفاع، تمام قوس ارتفاع کوکب است.الف

تبصره: اگر کوکب یا نقطه مفروض بر فلک، بر نفس دائره اول السموت افتد و در سمت الرأس نبود، در اینصورت دائره ارتفاع با دائره اول السموت یکی شوند یعنی منطبق بر بکدیگر شوند و خط مشرق و مغرب اعتدال در سطح هر دو قرار گیرد و کوکب را یا نقطه مفروض را در اینصورت سمت نبود زیرا که دائره ارتفاع با دائره افق در دو نقطه -ج د- که مبدء سمت است تقاطع کنند؛ چنانکه اگر کوکب یا نقطه مفروضبر نفس دائره نصف النهار افتد و در سمت الرأس نبود، دائره ارتفاع با دائره نصف النهار متّحد گردند و یکی شوند کوکب را یا نقطه مفروض را در اینصورت نود درجه سمت بود یعنی سمت آن ربع دور است زیرا که دائره ارتفاع در این فرض که با نصف النهار متّحد است با دائره افق در دو نقطه شمال و جنوب تقاطع می کند و قوسی که از افق محصور میان نقطه شمال یا نقطه جنوب و نقطه مشرق و مغرب است ربع در است.

بخوانید!  حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس یازدهم (اقسام کسب-کسب حرام)/5

امّا اگر کوکب یا نقطه مفروض بر سمت الرأس بود، دائره ارتفاع مشخص نبود بلکه بر دوائر غیرمتنهاهیه صادق آید و ارتفاع ا از هر طرف نود درجه بود و او را سمت و تمام سمت معیّن نبود.

و در خط استواء، دائره اول السمت با دائره معدل النهار منطبق و متّحد باشند، و در آفاق مائله این دو دائره اعنی معدل النهار و اوّل السموت در دو نقطه مشرق اعتدال و مغرب اعتدال یکدیگر را تقاطع می کنند. پس در آفاق استوائیه هرگاه کوکب در سطح دائره معدل النهار  باشد دائره ارتفاع و دائره مشرق و مغرب یعنی دائره اول السموت و دائره معدل النهار با یکدیگر منطبق شوند و متّحد گردند، اما در آفاق مائله هیچگاه دائره ارتفاع و معدل النهار متّحد نگردند.ب

 

پایان درس ۲۸ دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (دایره اول السموت، دایره مشرق و مغرب).



بیان (بخش دوم درس بیست و هشتم دروس هیئت – دایره اول السموت، دایره مشرق و مغرب)

 

الف)
بیان:
نوشته های بر روی عکس، بر اساس توضیحات کتاب افزوده شده اما تصویر اصل کتاب تنها دارای حروف “ابجد هوز” برای نامگذاری ها است.

 

ب)
بیان:
در آفاق مائله هیچگاه دائره ارتفاع و معدل النهار متحد نگردند: چون دائره ارتفاع همیشه از سمت الرأس عبور می کند اما معدل النهار اینگونه نیست.

 

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … پیرامون درس ۲۸ دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (دایره اول السموت، دایره مشرق و مغرب) در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

بخوانید!  درس 29 دروس هیئت (دایره وسط سماء رؤیت، یا دایره عرض اقلیم رؤیت) - بخش اول

مجله اینترنتی تحلیلک