شنبه/ 24 مهر / 1400

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / درس 35 دروس هیئت – تحصیل عرض بلد (علامه حسن‌زاده آملی)



درس 35 دروس هیئت

تحصیل عرض بلد

این درس نیز دنباله درس قبل است. دانسته ایم که آفاق قسم ششم نیز ذات ظل دائر است. و مطالب بسیاری در اقسام یاد شده در پیش است که پس از این گفته خواهد آمد، و اکنون تا بدین حدّ در ضابطه تحصیل عرض بلد کفایت است.

7- اگر عرض بلد ربع دور بود، آن در همه روی زمین جز دو نقطه معیّنه شخصیّه بیش نتواند بود که یکی قطب شمالی بود، و دیگر قطب جنوبی. و هر یک از این دو نقطه را عرض تسعین گویند. و در این هر دو موضع، لامحاله یک قطب معدل النهار بر سمت رأس بود، و یکی دیگر بر سمت قدم؛ پس قطب ظاهر آن بر غایت ارتفاع بود که نود درجه است، و قطب خفی آن بر غایت انحطاط که نیز نود درجه است. و چون عرض ربع دور است پس دائره معدل النهار بر دائره افق منطبق شود، لاجرم دور فلک به حرکت اولی در آنجا رحوی باشد یعنی مانند سنگ آسیاب گردد، و به نحو توسع در تعبیر دوره معدل النهار هم، اعظم مدارات ابدی الظهور گردد و هم أعظم مدارات ابدی الخفاء؛ هرچند تسمیه دوم خالی از دغدغه و مسامحه نیست.

یعنی چون شمس به هر یک از دو نقطه اعتدال بود یک دوره تمام بر دائره افق دور زند و ظل شاخص دائر بود و پس از آن اگر در جهت قطب ظاهر بود، در مدت بودن شمس در نصف دائره شمسیه که دائره منطقه البروج است و آن معادل شش ماه شمسی است بر روی افق بر مدارات یومیه موازی افق دور زند، و غایت ارتفاع شمس بمقدار میل کلی بود و در تمام این مدّت ظل دائر بود. و اگر در جهت قطب خفی بود، در مدت بودن شمس در نصف دیگر منطقه البروج در زیر افق بر مدارات موازی افق دور زند و غایت انحطاط شمس نیز به مقدار میل کلی بود، پس سال شمسی در عرض تسعین یک شبانه روز است که به تعبیر رائج شش ماه شمسی شب، و شش ماه شمسی روز است، ولکن در آن بحثی به تحقیق علمی است که در وقتش گفته آید. و طلوع و غروب کواکب مطلقا خواه نیّرین و خواه ثوابت و سیّار به حرکت خاصّه آنها می باشد.الف

این بود بحث به اجمال در بیان آفاق ذوظل واحد و ذوظلین و ذوظل دائر. اکنون به غرض از بحث که تحصیل عرض بلد است بازگشت می کنیم، و عبارت مطلب را از زیج بهادری که آنرا زیج بهادرخانی و رصد طغیانی نیز گویند، نقل می نماییم و سپس به بیان آن می پردازیم.

 

پایان بخش اول درس 35 دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (تحصیل عرض بلد). این درس ادامه دارد …

بیشتر بخوانید:



بیان (درس 35 دروس هیئت – تحصیل عرض بلد)

الف)
بیان:
تسعین: 90 درجه 

درس 35 دروس هیئت - تحصیل عرض بلد (عرض تسعین یا عرض 90 درجه) 
درس 35 دروس هیئت – تحصیل عرض بلد (عرض تسعین یا عرض 90 درجه)  /  منبع تصویر: کانال تلگرامی تصاویر کتاب هیات و دیگر رشته های ریاضی (heyat1_2@)

 

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … پیرامون درس 35 دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (تحصیل عرض بلد) در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

اسکرول به بالا