عارفانه

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس شانزدهم (قسمت اول)

شرح مراتب طهارت - علامه حسن زاده آملی

در ادامه سلسله مباحث شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی از رساله «وحدت از دیدگاه عارف و حکیم» علامه حسن زاده آملی به طرح قسمت دیگری از مجلس نهم در خصوص تطهیر قوه خیال یکی از اولیاء الهی می پردازیم.

 

استاد صمدی آملی (مجلس شانزدهم شرح مراتب طهارت)

«بسم الله الرحمن الرحیم»

طهارت ذهن

در بحث اقسام طهارت باطنی، بعد از طهارت قوه خیال به طهارت ذهن اشاره می فرمایند:

«و طهارت ذهن از افکار ردی و از استحضارات غیر واقع غیر مفید.»

کار قوه خیال صورت گری اشکال و صور است و کار ذهن حاضر کردن چیزهایی است که در مقام تفکر انسان بدان ها می اندیشد. باید ذهن را از افکار پست و فکر کردن های نامربوط بازداشت. زیرا ذهن دائماً مشغول کار است. حتی آن موقع که شخص خوابیده است ذهن آنچه را که در بیداری فکر کرده بود برای شخص حاضر می کند.

به طور کلی منصرف کردن ذهن از فکرهای نامربوط بسیار کار مشکلی است. همین‌ که چشم به نقطه ای افتاد، ذهن به یاد بسیاری از چیزها می افتد. مثل اینکه چند نفر دور هم می نشینند و هیچ نمی دانند چه باید بگویند. فقط می گویند بیایید کنار هم بنشینیم و گپی بزنیم. وقتی که می نشینند ناگهان می بینید در حرف ها و خاطرات گوناگون و استحضار چیزهایی که شاید مفید هم نباشد غرق شده اند. چون ذهن نمی تواند لحظه ای آرام بگیرد.

اتفاقاً در بین خودمان هم وقتی کسی می گوید با دیدن فلانی یاد فلان چیز افتادم می گوییم: «آقا چقدر ذهنش خراب است»

غرض اینکه نباید ذهن را به فکرهای بیهوده مشغول کرد. به عنوان مثال در روایت آمده:

مرد در هنگام نزدیکی با همسرش نباید به فکر زن مردم باشد و گرنه در نطفه خود تأثیر سوء می گذارد و یا اینکه فرموده اند:

زن در دوران بارداری نباید فکرهای ناروا کند. تمام این ها در ذهن فرزندان تأثیرگذار است. وقتی فرزند بزرگ می شود به سختی می تواند ذهن خود را از آن پراکندگی به وجود آمده تطهیر کند. در این مورد مثال های زیادی می توان زد. همین‌ طور روایات زیادی در این باب وجود دارد. مثلاً در روایت فرموده اند:

هرگز مرد با یک زن نامحرم در یک اتاق خلوت نمانند. حال هر که می خواهند باشند ولو اینکه نامحرم زن برادر آدم باشد. مگر اینکه هر دو به جایی رسیده اند که هرگز فکر و خیالشان به چیزهای نامطلوب منصرف نمی شود.

بیشتر بخوانید: شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی / مجلس پانزدهم (قسمت چهارم)

به طور کلی تطهیر ذهن از مشکل ترین مراحل تطهیر باطن است و رهزنی آن در مسیر خودسازی بسیار خطرناک است. چون به هر حال انسان در اجتماعی زندگی می کند که در آن با افراد و صحنه های مختلفی روبرو می شود، لذا باید ذهن را از فکرهای پست پاک کرد. اصلاً چرا وقتی در عالمی به این زیبایی زندگی می کنیم و در جان خود نیز این همه حقائق داریم به فکرهای بی معنی و بی مفهوم مشغول شویم که نه تنها فایده ندارد بلکه برای ما مضرّ است؟! چرا در موجودات نظام هستی به فکر نمی نشینیم و زیبایی های آن را مشاهده نمی کنیم؟!

در روایت آمده: روزی امام صادق عَلَیهِ السَلام با اصحاب خود در بیابانی از کنار حیوان مرده ای می گذشتند. یکی از اصحاب تا بوی بد به مشامش رسید جلوی بینی خود را گرفت و گفت: چه بوی بدی اینجا را گرفته، این حیوان چه بدبو است. آقا فرمود: ببین چه دندان سفید و زیبایی دارد. خوب وقتی قرار است ذهن دائماً در کار باشد چرا آن را در جهت کمال خود به کار نگیریم؟!

در این مورد به همین مقدار بسنده می کنیم و وارد طهارت عقل می شویم.

ادامه دارد…

کتاب شرح مراتب طهارت از رساله “وحدت از دیدگاه عارف و حکیم” علامه حسن زاده آملی است که توسط استاد صمدی آملی شرح داده شده است.

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس چهاردهم (قسمت اول)

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی ؛ مجلس اول (ارزش وجودی انسان)

سوخته

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی ؛ مجلس نهم (قسمت سوم)

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید