حکمت و فلسفه عارفانه

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس چهاردهم (قسمت اول)

شرح مراتب طهارت - علامه حسن زاده آملی

در ادامه سلسله مباحث شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی از رساله “وحدت از دیدگاه عارف و حکیم” علامه حسن زاده آملی به طرح قسمت دیگری از مجلس نهم در خصوص تطهیر قوه خیال یکی از اولیاء الهی می پردازیم.

 

استاد صمدی آملی (مجلس چهاردهم شرح مراتب طهارت)

«بسم الله الرحمن الرحیم»

تفکر در نظام عالم از بهترین راه های تطهیر قوه خیال

یکی از راه های تطهیر قوه خیال آن است که انسان بخشی از شبانه روز را به تفکر بنشیند و به موجودات اطراف خود فکر کند تا آن جا که می تواند موضوع تفکر را شخص خویش و افکار و اعمال و کردار خود قرار دهد و آن چه را که انجام داده است حسابرسی نماید.

قبلاً عرض کرده بودیم یکی از بهترین راه های تطهیر قوه خیال آن است که انسان آن چه را در مورد غیر خودش بد می پندارد همه را برعکس نموده و مقابل آن را اخذ کند. و این نکته ای که اکنون به عرض رساندیم مکمل آن بحث است که انسان شبانه روز در اندیشه نظام آفرینش باشد. به همین خاطر است که در آیات فراوانی دستور فکر کردن را برای ما صادر نموده اند.

فکر کردن محدوده خاصی ندارد. در جمادات، در آفرینش زمین و آسمان ها، در ستاره ها و دیگر موجودات نظام آفرینش می توان تفکر کرد، که چه کسی آن ها را پدید آورده؟ و این ها چطور به وظایف خود عمل می کنند؟

ظاهراً می بینیم که حرکات تمام موجودات نظام هستی بدون علم و شعور صورت می گیرد، اما وقتی فکر کنیم می بینیم درست برعکس این قضیه بوده و تمام موجودات بر اساس علم و شعور و آگاهی حرکت می کنند.

در تمام حالات خود مشغول فکر کردن باشید. در خود فکر کنید که چه قوه و نیرویی در درون دارید که تا زمانی که زنده اید، حرکت می کنید، می بینید، می شنوید و فکر و خیال دارید، اما همین که نَفستان  از بدن جدا شد و مردید نه می توانید حرکت کنید، نه می توانید حرف بزنید و نه می توانید فکر و خیال کنید. این چه حقیقتی است؟!

چگونه موجودی هستید که در آنِ واحد می توانید بگوئید، بچشید، ببوئید، بشنوید، ببینید و در همان لحظه راه هم بروید و فکر و خیال بکنید؟

همیشه با خود بگویید من کیستم؟ از زندگی کردن چه می خواهم؟ از کجا آمده ام و به کجا خواهم رفت؟ چه هدفی از گذشت شب و روز و کار روزمره وجود دارد؟ تمام این سؤالات موجب می شود انسان در مقام تفکر گرم شود و از درونش چشمه ها جوشش کند.

در ابتدای راه، فکر کردن به اموری محدود تعلق گرفته و زود به اتمام می رسد، اما پس از مدتی نفس از این طریق جوشش هایی در خود می کند. حضرت آقا در درس هایشان تمثیل می فرمودند:

زمستان از چشمه های ییلاقی دور می شویم. در آن زمان یخ و برف و سرما راهِ چشمه ها را می بندد. وقتی بهار برمی گردیم و راه چشمه ها را بسته می بینیم، با بیلی املاح و رسوبات را گرفته و آب را سرازیر می کنیم. معلوم می شود در این مدت آب در زیر املاح و رسوبات موجود بوده است اما فقط مسیر جریان آن بسته شده بود. عادت کردن ما به آفرینش دنیا نیز باعث شده هم چون آن باران ها و سیلاب ها، خار و خاشاک و سنگ و چوب در مسیر تعقّل انسان قرار گیرد. اما پس از کمی تلاش و زحمت می تواند مسیرِ آب راهِ تفکر را باز کند و از چشمه جوشان خود بچشند. بعد از مدتی، فکر کردن برای او به صورت ملکه ای در می آید اما تا رسیدن به آن جا کار زیادی می خواهد.

بیشتر بخوانید: شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی / مجلس سیزدهم (قسمت اول)

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی

عقائد عَوامی ما به مسائل اعتقادی هم چون قیامت و معاد باعث شده از فیض حقیقت بی بهره بمانیم و حقیقت مطلب را از روی تعقّل مورد فهم قرار ندهیم. زیرا اکثر ما مسئله قیامت را مربوط به آینده می دانیم و انتظار روزی را می کشیم که این واقعه انجام گیرد. این اعتقاد نه تنها ما را در مسیر انسان سازی قرار نمی دهد، بلکه موجب بیچاره گی ما نیز می شود.

این اعتقاد باعث بسته شدن راه رشد و تعالی روح ما می گردد. باید معنای بهشت و جهنم را واقعاً بیابیم. باید کتاب وجودی خود را بررسی کنیم. با این که بهترین دین و کتاب و سخن از آنِ ماست ولی با این حال همین عقائد متعارفی که راجع به دین و اسرار آن در خود داریم عامل عقب افتادگی ما مسلمان ها شده است. حتی بسیاری از عُلما و دانشمندان ما نیز گرفتار چنین اعتقاداتی هستند. لذا نتوانسته اند حقائق را بیابند و آن ها را به مردم القاء کنند.

ادامه دارد…

کتاب شرح مراتب طهارت از رساله “وحدت از دیدگاه عارف و حکیم” علامه حسن زاده آملی می باشد که توسط استاد صمدی آملی شرح داده شده است.

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی ؛ مجلس هفتم (قسمت چهارم)

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس دوم (فاعل قابل می خواهد)

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس دوم (اسماءالله مظاهر می‌خواهند)

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید