حکمت و فلسفه عارفانه

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس چهاردهم (قسمت اول)

شرح مراتب طهارت - علامه حسن زاده آملی

در ادامه سلسله مباحث شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی از رساله “وحدت از دیدگاه عارف و حکیم” علامه حسن زاده آملی به طرح قسمت دیگری از مجلس نهم در خصوص تطهیر قوه خیال یکی از اولیاء الهی می پردازیم.

 

استاد صمدی آملی (مجلس چهاردهم شرح مراتب طهارت)

«بسم الله الرحمن الرحيم»

تفکر در نظام عالم از بهترين راه های تطهير قوه خيال

يکی از راه های تطهير قوه خيال آن است که انسان بخشی از شبانه روز را به تفکر بنشيند و به موجودات اطراف خود فکر کند تا آن جا که مي تواند موضوع تفکر را شخص خويش و افکار و اعمال و کردار خود قرار دهد و آن چه را که انجام داده است حسابرسي نمايد.

قبلاً عرض کرده بوديم يکی از بهترين راه های تطهير قوه خيال آن است که انسان آن چه را در مورد غير خودش بد می پندارد همه را برعکس نموده و مقابل آن را اخذ کند. و اين نکته ای که اکنون به عرض رسانديم مکمل آن بحث است که انسان شبانه روز در انديشه نظام آفرينش باشد. به همين خاطر است که در آيات فراوانی دستور فکر کردن را برای ما صادر نموده اند.

فکر کردن محدوده خاصی ندارد. در جمادات، در آفرينش زمين و آسمان ها، در ستاره ها و ديگر موجودات نظام آفرينش می توان تفکر کرد، که چه کسی آن ها را پديد آورده؟ و اين ها چطور به وظايف خود عمل مي کنند؟

ظاهراً می بينيم که حرکات تمام موجودات نظام هستی بدون علم و شعور صورت می گيرد، اما وقتی فکر کنيم می بينيم درست برعکس اين قضيه بوده و تمام موجودات بر اساس علم و شعور و آگاهی حرکت می کنند.

بخوانید!  شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس چهاردهم (قسمت دوم)

در تمام حالات خود مشغول فکر کردن باشيد. در خود فکر کنيد که چه قوه و نيرویی در درون داريد که تا زمانی که زنده ايد، حرکت می کنيد، می بينيد، می شنويد و فکر و خيال داريد، اما همين که نَفستان  از بدن جدا شد و مرديد نه می توانيد حرکت کنيد، نه می توانيد حرف بزنيد و نه می توانيد فکر و خيال کنيد. اين چه حقيقتی است؟!

چگونه موجودی هستيد که در آنِ واحد می توانيد بگوئيد، بچشيد، ببوئيد، بشنويد، ببينيد و در همان لحظه راه هم برويد و فکر و خيال بکنيد؟

هميشه با خود بگوييد من کيستم؟ از زندگی کردن چه می خواهم؟ از کجا آمده ام و به کجا خواهم رفت؟ چه هدفی از گذشت شب و روز و کار روزمره وجود دارد؟ تمام اين سؤالات موجب می شود انسان در مقام تفکر گرم شود و از درونش چشمه ها جوشش کند.

در ابتدای راه، فکر کردن به اموری محدود تعلق گرفته و زود به اتمام می رسد، اما پس از مدتی نفس از اين طريق جوشش هایی در خود می کند. حضرت آقا در درس هايشان تمثيل می فرمودند:

زمستان از چشمه های ييلاقی دور می شويم. در آن زمان يخ و برف و سرما راهِ چشمه ها را می بندد. وقتی بهار برمی گرديم و راه چشمه ها را بسته می بينيم، با بيلی املاح و رسوبات را گرفته و آب را سرازير می کنيم. معلوم می شود در اين مدت آب در زير املاح و رسوبات موجود بوده است اما فقط مسير جريان آن بسته شده بود. عادت کردن ما به آفرينش دنيا نيز باعث شده هم چون آن باران ها و سيلاب ها، خار و خاشاک و سنگ و چوب در مسير تعقّل انسان قرار گيرد. اما پس از کمی تلاش و زحمت می تواند مسيرِ آب راهِ تفکر را باز کند و از چشمه جوشان خود بچشند. بعد از مدتی، فکر کردن برای او به صورت ملکه ای در می آيد اما تا رسيدن به آن جا کار زيادی می خواهد.

بخوانید!  شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس چهاردهم (قسمت سوم)

بیشتر بخوانید: شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی / مجلس سیزدهم (قسمت اول)

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی

عقائد عَوامی ما به مسائل اعتقادی هم چون قيامت و معاد باعث شده از فيض حقيقت بی بهره بمانيم و حقيقت مطلب را از روی تعقّل مورد فهم قرار ندهيم. زيرا اکثر ما مسئله قيامت را مربوط به آينده می دانيم و انتظار روزی را می کشيم که اين واقعه انجام گيرد. اين اعتقاد نه تنها ما را در مسير انسان سازی قرار نمی دهد، بلکه موجب بيچاره گی ما نيز می شود.

اين اعتقاد باعث بسته شدن راه رشد و تعالی روح ما می گردد. بايد معنای بهشت و جهنم را واقعاً بيابيم. بايد کتاب وجودی خود را بررسی کنيم. با اين که بهترين دين و کتاب و سخن از آنِ ماست ولی با اين حال همين عقائد متعارفی که راجع به دين و اسرار آن در خود داريم عامل عقب افتادگی ما مسلمان ها شده است. حتی بسياری از عُلما و دانشمندان ما نيز گرفتار چنين اعتقاداتی هستند. لذا نتوانسته اند حقائق را بيابند و آن ها را به مردم القاء کنند.

ادامه دارد…

کتاب شرح مراتب طهارت از رساله “وحدت از دیدگاه عارف و حکیم” علامه حسن زاده آملی می باشد که توسط استاد صمدی آملی شرح داده شده است.

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

سفارش امام رضا علیه السلام در ماه محرم

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی ؛ مجلس دوم (ادب دعا در پیشگاه امام علیه السلام)/۱

سوخته

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس یازدهم (قسمت دوم)

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید