عارفانه

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی؛ مجلس پانزدهم (قسمت چهارم)

شرح مراتب طهارت - علامه حسن زاده آملی

در ادامه سلسله مباحث شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی از رساله «وحدت از دیدگاه عارف و حکیم» علامه حسن زاده آملی به طرح قسمت دیگری از مجلس نهم در خصوص تطهیر قوه خیال یکی از اولیاء الهی می پردازیم.

 

استاد صمدی آملی (مجلس پانزدهم شرح مراتب طهارت)

دلم آمـد به اضطراب آن دم
من چه گویم چگونه پنداری

آنچنـانی که بـه درد مخاض
گاه شیون کناد و گـه زاری

اشک از دیدگانِ من گــویی
آب از نـاودان شده جـاری

عشق دستم گرفت در آنحال
همچـو مـادر بداد دلـداری

گفت کای نو رسیده فرزندم
وی ز اخـلاق نــاروا عاری

هر که می خواهد از عادات عوامی و خورد و خوراک های متعارف به در آید و متولد شود، همانند بچه های تازه به دنیا آمده گریه می کند. در این جا «عشق» همچون مادری به او دلداری می دهد و می گوید: حال که خود را از پلیدی ها و اخلاق ناروا نجات دادی این حقیقت را به تو هدیه می کنم. ثمره تفکر ایشان در آن شب این بود که:

همه یار است و نیست غیر از یار
واحــدی جلوه کرد و شد بسیار

ولی ما برای اینکه معنای توحید حقیقی را بیابیم و این یک بیت را بفهمیم باید سال ها حرف بشنویم و کتاب ها بخوانیم و دوره معرفت نفس را طی کنیم.

پس از آن رو به سوی خانه شدم
به مصـلّای خــود روانــه شدم

همچــو مـرغ گرسنـه و تشنــه
پـی تحصیــل آب و دانـه شدم

تشنگان ظاهری، آب ظاهری می طلبند اما تشنگان و گرسنگان باطنی در پی آب باطنی هستند. به خانه آمدم و برای رفع تشنگی، در عبادت گاه خود مشغول نماز خواندن شدم.

در حضور یگانــه معشـــوقم
عــاشقانه سر دوگانه شــدم

گاه انـدر رکوع و گاه سجود
از ســر شوق عاشقانه شــدم

آتـش عشق آنچــنانـم کـــرد
سـر و پا آتش و زبانه شــدم

بـــاز در التــهاب آمــــد دل
همچو کودک پی بهانه شدم

هر وقت دل به التهاب آید معلوم است که می خواهد مهمان دعوت کند و حقیقتی پیش آید.

کاش در آن زمــان بی تابی
واصــل ملــــک جاودانه شــدم

وجد آمد چنانکه پنــداری
مست چنگ و می و چغاله شدم

بند بگسسته و زقفس رسته
پــر
 زنان  سوی آشیانه شــدم

مراد ایشان از پر زدن همان است که در ابیات طبری خود فرموده اند:

نصفِ شو که پِرْسِمه گیرِمه وضو خُومِّه نماز

کِمّه چی پَروازها با اینکه بی پَر هَسِّمِه

و همین طور مقصود ایشان از آشیانه، عالم ملکوت است.

سوره انبیاء به پیش آمد
غرق نورش در آن میانه شدم

در آن لحظه دیدم از برکت تفکر تمام حقائق قرآن را در سوره انبیاء به من نمایانده اند. بعد ادامه می دهند تا به این جا می رسند که:

پس دُم گرگ آشکارا شد
تا سپید و سیاه پیدا شد

در صبح کاذب باریکه ای از نور همانند «دم گرگ» از مشرق به بالا می آید و اندک اندک پهن می شود. این نور را تعبیر به «دم گرگ» فرموده اند.

از نسیم صبای عیسی دم
مرده ها دسته دسته احیا شد

یا به صورش دمید اسرافیل
رستخیز بزرگ بر پاشد

با شروع اذان صبح عده ای از مردگان برای خواندن نماز صبح از جای برمی خیزند.

از نهیبش به لرزه از یکسو
همه اشجار باغ و صحرا شد

کاندران حال بوالعجب گفتی
کآیت زُلزِلت هویدا شد

بیشتر بخوانید: شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی / مجلس پانزدهم (قسمت دوم)

هر صبح قیامت می شود. اگر شبی را به این حال بگذرانید خواهید دید که صبح گاه زمین چگونه آن ها را که مانند مردگان خوابیده اند بیدار می کند.

سوی دیگر هم از طیور و وحوش
پر ز آوازه و پـــر ز غوغا شــد

الوحـــــوش حشــــرتِ تکویــــر
همچو و الشّمس و ضحیها شد

دو مـــؤذن اذان مــــی گفتنــــــد
کــز فصول اذان دل از جا شــد

آن ببــــالای مؤذنـــه گویـــــــــا
وین بصحن ســرای خوانا شــد

آن بــه تکبیــــر گفتن و تهـــــلیل
بهــــر اعلام خلـــق بالا شــــد

وین به سبّــــوح گفتـــن و قـدّوس
با طیور دگـــــر هم آوا شـــــد

نـــی مؤذن فـقط بـه ذکــــرش بـود
نی خروش از خروس تنها شــــد

غلغلــــه در عــــوالم امــــکان
از ســر عقـل تـا هیولا شــــد

هــر یک از کمـــال توحیـــدش
بـا زبـان فصیـــح گویـا شـــد

همه یار است و نیست غیر از یار
واحدی جلوه کرد و شد بسیار

همه این حالات در حال توجه عرفانی بود. فافهم!

«الحمد لله رب العالمین»

کتاب شرح مراتب طهارت از رساله “وحدت از دیدگاه عارف و حکیم” علامه حسن زاده آملی می باشد که توسط استاد صمدی آملی شرح داده شده است.

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس پنجم (حضور تامّ پیامبر اکرم)

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس چهارم (حشر با الهی نامه)

سوخته

شرح مراتب طهارت استاد صمدی آملی ؛ مجلس پنجم (قسمت پنجم)

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید