حکمت و فلسفه دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی

بخش دوم درس بیست و ششم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (فلک هیوی و عرض بلد)

بخش دوم درس بیست و ششم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (فلک هیوی و عرض بلد)

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / درس بیست و ششم (بخش دوم) – فلک هیوی و عرض بلد (علامه حسن‌زاده آملی)



درس ۲۶ (بخش دوم)

فلک هیوی و عرض بلد

 

مطلب دیگر: در دروس قبل دانسته ایم که رسیدن مرکز قرص شمس به دائره نصف النهار تعبیر به موافات، و به رسیدن آن به خط زوال، و به وصول آن به وسط قبه، و به وسط سماء، و دخول آن در حلقه شده است. اکنون سخن ما این است که این معنی در روایات تعبیر به وصول شمس به کبد سماء نیز شده است.

و شیرین تر این که در روایت، دائره نصف النهار تعبیر به فلک شده است که تو را رسد به جای دائره نصف النهار گویی: فلک نصف النهار.

العیّاشی عن زراره قال: سألت أبا عبدالله علیه السّلام عن هذه الآیه: أقم الصلوه لدلوک الشمس الی غسق اللیل؟ قال: دلوک الشمس زوالها عند کبد السماء الی غسق اللیل الی انتصاف اللیل. الحدیث (مستدرک الوسائل ج۱ ط۱ ص۱۸۹).

ابراهیم بن محمد الثقفی فی کتاب الغارات باسناده عن الأصبغ بن نباته قال قال علی علیه السلام … وقت صلوه الظهر إذا کان القیظ یکون ظلّک مثلک، وإذا کان الشتاء حین نزول الشمس من الفلک ذلک حین تکون علی حاجبک الأیمن الخ (مستدرک الوسائل ج۱ ط۱ ص۱۸۷)الف

تعبیر به وسط السماء در روایات یاد شده از امام هشتم علیه السلام در درس ۲۴ آمده است؛ و در ذیل حدیث مروی  از اختصاص مفید در صدر همین درس نیز به وسط السماء شده است: “انها حین زالت وسط السماء دخل وقت الزوال زوال النهار”.

بخوانید!  بخش سوم درس بیست و ششم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (فلک هیوی و عرض بلد)

کبد سماء وسط آنست. جوهری در صحاح گوید:

کبد السماء وسطها؛ یقال: کَبَّد النجمُ السماءَ أی توسَّطها. وتکبَّدت الشمسُ أی صارت فی کبد السماء.

صفی پوری در منتهی الأرب گوید:

کَبداء کصحراء، وکُبَیداء کحمیراء: میانه آسمان. تکبید: در میانه آسمان درآمدن آفتاب و جز آن؛ یقال: کبَّد النجمُ السماءَ إذا توسَّطها.

تعبیر دائره به فلک تعبیری ریاضی است که هر دائره و یا مدار کوکب بدان نامیده می شود تعبیر به فلک شیواتر از تعبیر به لفظ مدار و خط سیر و مانند آنها است که امروز در سر زبانها است.

 

درس ۲۶ ادامه دارد …



بیان (بخش دوم درس بیست و ششم دروس هیئت – فلک هیوی و عرض بلد)

 

الف)
بیان:
لدلوک الشمس: زمان زوال شمس

غسق اللیل: شدت سیاهی شب (نیمه شب)

القیظ: شدت گرما

یکون ظلّک مثلک: سایه تو مثل تو ود.

من الفلک ذلک حین … (منظور از فلک همان نصف النهار است)

حاجبک الأیمن الخ: اگر در راستای نصف النهار بایستی که آفتاب روبروی تو باشد، از زمان رسیدن آفتاب به میان دو ابرو و شروع به رفتن به طرف ابروی راست، زمان اذان ظهر است.

فضیلت نماز ظهر: از زمانی که سایه شخص نه در غرب باشد و نه در شرق (اذان ظهر) تا زمانی که قامت سایه شخص به اندازه شاخص می شود در طرف شرق

فضیلت نماز عصر: از زمانی که سایه شخص در طرف مشرق از قامت شخص بلندتر شده و تا دو برابر آن می شود.

 

 

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

بخوانید!  بخش دوم درس بیست و پنجم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (وجه تسمیه دائره نصف النهار)

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

در محضر امام حسین علیه السلام / قسمت دوازدهم

سوخته

چهل حدیث کتاب نفس المهموم در باب عزاداری بر امام حسین علیه السلام / سی و چهارم

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس سوم (یکی دیگر از آداب دعا)

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید