اخبار اقتصادی بازارهای بین المللی بهداشت و سلامت تکنولوژی عمومی کسب و کار

آیا دولت‌ها دسترسی خارجیان به منابع درمان کرونا را محدود خواهند کرد؟

انحصار و خودخواهی دولت‌ها تهدیدی بزرگتر از کروناویروس

بیماری همه گیر کرونا یا کووید-۱۹ نشان می‌دهد، تهدیدی نهفته وجود دارد که ما دیگر نمی‌توانیم آن را نادیده بگیریم: اگر کشورها منابع حیاتی را برای جنگ با بیماری انبار کنند یا حتی ملی سازند، چه اتفاق می‌افتد؟ در ۲ مارس، به گفته نیویورک تایمز، کاخ سفید سعی داشت که کیورواک، شرکتی آلمانی که بر روی واکسن کووید-۱۹ کار می‌کند، را متقاعد سازد که آن را به ایالات متحده بدهد. یک روزنامه آلمانی ادعا کرد که دولت ترامپ از ایالات متحده خواست که دسترسی قطعی و منحصری به واکسن داشته باشد، و کیورواک هر دو را رد کرد. ولی دولت آلمان سروصدا به راه انداخت؛ وزیر خارجه آن، هیکو ماس، ادعا کرد که «ما نمی‌توانیم وضعیتی را بپذیریم که در آن، دیگران می‌خواهند به طور انحصاری به نتایج پژوهش‌شان دست یابند». صدر اعظم آلمان، آنگلا مرکل با مقامات ارشد آلمان دیدار کرد تا در این باره بحث کند که چگونه از این پیشنهاد جلوگیری کنند. چند روز بعد، گلوبال تایمز، روزنامه‌ای که حزب کمونیستی چین دارد، سرمقاله‌ای منتشر کرد با این ادعا که «پیشرفت یک واکسن نبردی است که چین نمی‌تواند از آن کوتاه بیاید»، که حاکی از آن است که چین نمی‌تواند به اروپا یا ایالات متحده تکیه کند تا به یک واکسن دسترسی یابد.

به نظر می‌رسد که ما ممکن است با دورنمای خطرناکی از «نظام معکوس حمایت از تولید داخلی» روبه‌رو هستیم، که در آن، دولت‌ها صادرات را محدود می‌کنند نه واردات، و با یکدیگر می‌جنگند تا برنده نظارت بر منابع کمیاب مورد نیاز برای محافظت از شهروندان شوند. درست مانند نظام حمایت از تولید داخلی سنتی که رکود بزرگ را تشدید کرد، این نظام جدید حمایت از تولید داخلی ممکن است از راه سخت‌تر کردن جنگ بر سر دارو و بدتر کردن اثر بیماری، درمان کووید-۱۹ را به تعویق بیندازد. حتی اگر این مرحله بگذرد، سطح بالاتر شک دوسویه که در حال حاضر در حال به وجود آمدن میان دولت‌ها است، همکاری برای واکنشی بین‌المللی را سخت‌تر خواهد کرد. سوءظن در زنجیره‌های منابع جهانی طنین انداز خواهد شد.

کسب و کارهایی که در بخش مراقبت پزشکی نیستند، معمولاً توجه چندانی به سیاست بهداشت جهانی نمی‌کنند. آن‌ها باید اکنون توجه کنند. چند تن از رهبران کسب و کار گویا می‌دانند که ویروس کرونا تنها یک عرضه و تقاضای مبرم نیست، و جهان را به سوی پسرفت سوق می‌دهد – این شکل دیگری هم به رابطه بنیادین میان دولت‌ها و بازارها می‌دهد. وقتی دولت‌ها بکوشند که شهروندان خود را محافظت کنند، آن‌ها هر چه بیش‌تر مداخله‌جو می‌شوند. بسیاری از این مداخله جویان ممک است بیش از خود بحران دوام بیاورند.

این بدان معنی است که کسب و کار باید به این نکته توجه کند که چگونه دولت‌های ملی شروع به مداخله در بازارها می‌کنند تا با ویروس کرونا بجنگند. همه چیز به این بستگی دارد که آیا دولت‌ها همچنان قبول دارند که کار کردن با همدیگر به نفع‌شان است، یا در عوض بر سر کسب و کار و کالاهایی که این می‌طلبد، شروع به جنگیدن با یکدیگر کنند، و به سوی عصر جدیدی از احتکار خودکامه بروند.

کالای مشترک

به طول معمول، دولت‌ها متوجه شده‌اند که علاقه مشترک به جنگیدن با بیماری مسری دارند. سازمان بهداشت جهانی و سازمان‌های غیرانتفاعی، مانند بنیاد دورازه‌های بیل و میلندا، با شبکه‌های جهانی همکاری می‌کنند، شبکه‌هایی که در آن‌ها، دولت‌ها و فعالان خصوصی کار می‌کنند تا انواع و اقسام بیماری‌های واگیردار را پیشگیری یا درمان کنند. اقدامات پیشگیرانه و داروها همان چیزهایی هستند که اقتصاددانان «کالاهای همگانی» می‌نامند. اگر کشوری از دارویی برای متوقف کردن یک بیماری جهانگیر استفاده کند، این به شهروندان کشورهای دیگر صدمه نمی‌زند. در عوض، با کم کردن احتمال سرایت به آن‌ها، به آن‌ها کمک می‌کند. از آغاز شیوع ویروس کرونا، همکاری میان دولت‌ها کامل نبود. برای نمونه، چین نتوانست در زمان مناسب اطلاعاتی از شیوع محلی که شاید مقامات ارشد را دستپاچه کرده است، ارائه کند.

اما در طی چند هفته اخیر، برخی دولت‌ها رویکرد بسیار متفاوتی اتخاذ کردند، زیرا متوجه شدند که منابع کلیدی خاصی مانند ماسک‌های محافظتی در مضیقه بودند. وقتی ویروس کرونا وارد ایتالیا شد، این کشور از کشورهای دیگر عضو اتحادیه اروپا درخواست کمک کرد. آلمان و جمهوری چک به رغم اینکه متعلق به بازار یکپارچه اروپایی هستند، با ممنوعیت صادرات ماسک‌ها و سایر تجهیزات محافظتی واکنش نشان دادند. ترکیه و روسیه کنترل‌های مشابهی اعمال کردند. دولت فرانسه اعلام کرد که همه ماسک‌های صورت موجود برای استفاده خودش هست. تنها چین، که از بحران سر بلند کرده است، می‌خواهد پیش از همه کمک کند.

اکنون، هوارسان‌ها – که برای بدترین صدمه دیدگان ویروس کرونا مورد نیازند – دارد به منبع جدیدی برای تنش بدل می‌شود. کشورهایی مانند آلمان، که هوارسان‌های زیادی دارد، ظاهراً تمایلی ندارد آن‌ها حتی با متحدان نزدیکش همچون فرانسه به اشتراک بگذارد. ایالات متحده به حکم تولید دفاعی متوسل شده است، که به آن اجازه می‌دهد که به طور کارآمدی قراردادهای تولید با تولیدکنندگان هوارسان ببندد، که احتمالاً ایالات متحده را نزد مشتریان خارجی محبوب کند. واضح نیست که این چه اندازه مؤثر است، زیرا بسیاری از تولید کنندگان بیرون از ایالات متحده هستند، و آن‌هایی که در قلمروی ایالات متحده هستند، به سازه‌های خارجی وابسته هستند که اکنون در مضیقه هستند.

چنین فعالیت‌هایی عجیب نیست. برای دولت‌ها سخت است که وقتی شهروندانشان وحشت زده شدند و منابع اندک است، سخاوتمند باشند. با این همه، این ممکن است منجر به چنبره ترس و تلافی شود که به کسب و کار و شهروندان هم صدمه بزند. رکود بزرگ بایستی بدتر از این بوده باشد زیرا دولت‌ها موانع بزرگ تعرفه‌ای بر سر راه واردات گذاشتند، در حالی که فرض بر این بود که آن‌ها همچنان بتوانند مثل همیشه به صادرات ادامه دهند. نتیجه این بود که همه صادر کنندگان یک کشور برشکسته شدند، و بحران به مدت نامحدودی ادامه یافت.

همکاری یا هلاکت

وقتی ما این مقاله را می‌نویسیم، رفتن به سمت بی‌اعتمادی و خودخواهی خطری برای جهان است. اگر دولت‌ها ممنوعیت‌های خود بر سر صادرات منابع اساسی را ادامه دهند، دولت‌های دیگر ممکن است از خودشان محافظت کنند، یا در عوض، با ممنوعیت صادرات تلافی کنند. اگر دولت‌ها به کسب و کارهای خود تنها برای تولید بازار داخلی و منابع ضروری نیاز داشته باشند، و نخواهند که آن‌ها را با ملت‌های خارجی به اشتراک بگذارند، این ممکن است جنب و جوشی ایجاد کند که مبارزه با شیوع بیماری را برای تک‌تک دولت‌ها دشوارتر سازد. اگر دولت‌ها بر سر منابع بجنگند و کسب و کارها با اولویت بندی بازارهای خانگی خویش مواجه شوند، همه عاقبت بدی خواهند داشت.

کاملاً ممکن است که این اتفاق روی ندهد. آلمان از پیش محدودیت‌های صادرات خود را برداشته است، در حالی که چین از آن هم پیش‌تر رفته است. اکنون که چین حداقل برای یک مدت بر بحران ویروس کرونا فائق آمده است، می‌توان منابع را برای جنگیدن با شیوع بیماری در اختیار بگذارد. چین با ملاحظه قصد دارد که مثلاً با ارائه کیت‌های آزمایش و میلیون‌ها ماسک برای اتحادیه اروپا، جای رهبری جهانی ایالات متحده را بگیرد. هر چه دولت‌ها به این شکل رفتار کنند، احتمال کم‌تری دارد که دولت‌های دیگر بخواهند در دام ملیت گرایی ویروس کرونا بیفتند.

با این همه، ایالات متحده هنوز در جهت مخالف حرکت می‌کند. دبیر بازرگانی ایالات متحده، ویلبر راس در ژانویه با رسوایی گفت که مشکلات چین با ویروس کرونا «بازگشت به شغل‌ها در امریکای شمالی را تسریع می‌کند». سناتور تام کاتن می‌خواهد قانونی اساسی را وارد کار کند که «زنجیره منابع امریکا را در اختیار پزشکی نجات‌بخش چین قرار ندهد». مشاور تجاری ترامپ، پیتر ناوارو ادعا می‌کند که «در بحرانی این چنینی، ما هیچ متحدی نداریم» و دارد زنجیره منابع زیر کنترل ایالات متحده را تحت فشار قرار می‌دهد، چنان که این باید امنیتی باشد. اگر این رویکرد تنها دارندگان منابع را در جایی دیگر تکرار کند، ممکن است برخی منابع مفید را در نظام جهانی به وجود بیاورد، و تضمین کند که ایالات متحده می‌توانست از شهروندانش در حالتی اضطراری محافظت کند، در حالی که به هیچ کس آسیبی نرسد. در عوض، اگر ایالات متحده به دنبال کنترل منابع جهانی باشد، سایر دولت‌ها ممکن است بترسند که این به خرج دولتی دیگر، از منافع خود مراقبت می‌کند.

این ترس وجود دارد که بر سر واکسن کیورواک جروبحث به وجود بیاید. مسلماً مقامات ارشد ایالات متحده نپذیرفته‌اند که آن‌ها بخواهند که واکسنی را برای تنها شهروندان امریکایی انحصاری کنند. گلوبال تایمز آشکارا می‌جنگد، ولی این را هم می‌گوید که چین هر واکسنی را با کشورهای دیگر به اشتراک بگذارد. با این همه، وزیر امور خارجه آلمان به طور ضبط شده گفته است که آلمان نمی‌تواند از پس متحمل شدن خطری برآید که ایالات متحده ممکن است کنترل انحصاری بر آن داشته باشد. اگر متحدان نزدیک از نیات یکدیگر بترسند، عجیب نیست که چین می‌ترسد که اگر ایالات متحده و اروپا بر یک واکسن کنترل داشته باشند، چه کار می‌کنند. در حالی که ایالات متحده نگران آن است که چین ممکن است اهمیت اساسی صنعت داروسازی‌اش را به یک سلاح تبدیل کند. این ترس‌ها ممکن است غیرمنطقی به نظر برسند – معنایی ندارد که کشوری دسترسی به واکسن را برای کشوری دیگر رد کند – ولی این‌ها واقعی هستند.

اگر این سوءظن‌های متقابل زیاد و تثبیت شوند، جهان برای کسب و کار بسیار ناراحت کننده خواهد بود. به طور خلاصه بگوییم، این سوءظن‌ها ممکن است مانع همکاری جهانی علیه ویروس کرونا شود، و باعث مرگ‌های بیهوده و شکست اقتصادی بر اثر بیماری شود. ولی خطر دراز مدت به همان اندازه دردسرساز است که سخنان جنگ طلبانه ممکن است به پشتیبانی و اعتماد در شبکه‌های زنجیره منابع جهانی آسیب بزند، شبکه‌هایی که از قبل دچار تنش بودند. زنجیره منبع تحت فشار و تولید آنی، تنگناهایی و آسیب پذیری‌هایی غیرمنتظره به وجود آورده است. مقامات دولتی می‌توانستند سریعاً از چنین آسیب پذیری‌هایی برای گرفتن امتیازات سیاسی بهره ببرد و در عوض، به اعتماد کسب و کار در سرمایه گذاری‌های جهانی خود تکانی بدهند.

توقف کنترل منابع توسط دولت ها، جهانی بهتر براش شهروندان

جهان بهتر برای کسب و کارها، برای دولت‌ها و برای شهروندان، جهانی خواهد بود که در آن، دولت‌ها کنترل منابع را متوقف می‌کنند و در عوض، به بخشش رقابتی روی می‌آورند. چین دارد سعی می‌کند که با فروش یا بخشیدن منابع اساسی به متحدان امریکا برای جنگیدن با ویروس کرونا، آن‌ها را بدزدد. رئیس هیئت اروپایی، اورسلا ون در لین، ویدئویی منتشر کرد که رهبر چین را برای کمک به اروپا تحسین می‌کرد. در یک دوره پیش‌تر، ایالات متحده ممکن است از پیش خودش را علیه ویروس آماده کند و برنامه‌هایی برای کمک به متحدانش داشته باشد و با تدارک کمک‌های سخاوتمندانه بر رقیبان پیشین خود چیره شود. این درست کاری است که دولت امریکا در آغاز بحران مالی سال ۲۰۰۸ انجام داد، زیرا این برنامه‌های بزرگ همیاری و اعتبار اضطراری را – نه تنها برای بانک‌های ایالات متحده، بلکه برای بخش خدمات مالی جهانی اجرا کرد. سران واقعی G7 این هفته نشستی برگزار کردند، اما دیدند که ایالات متحده چندین راه حل سیاسی ملموس پیشنهاد می‌کند، و رهبران جهان را مجبور کرد که بکوشند تا اعلامیه‌ای سیاسی درباره این بنویسند که آیا کشورها یک واکسن نهایی را به اشتراک می‌گذارند یا نه.

این تنها مسئله دولت‌ها نیست. کسب و کار و سازمان‌های غیرانتفاعی می‌توانند حتی در نبودیک سیاست منسجم ایالات متحده درگیر یک بازی بخشش جهانی هم شوند. سازمان‌هایی مانند هیئت دروازه‌ها حضور مهیبی در زمینه‌های اصلی سیاست بهداشت مانند پیشرفت واکسن توسعه داده‌اند، و با سخت با سازمان‌های بین‌المللی مانند هو (WHO) گره خورده‌اند. بخش خصوصی باید با مقامات دولتی ارتباط برقرار کنند تا واکنشی جهانی را تضمین کنند که نه تنها بازارهای داخلی‌شان بلکه نظام بهداشت بین‌المللی را که بر آن متکی هستند، محافظت کنند. بخش خصوصی با رهبری آشکار، ساخت شبکه‌ها، و کمک به تظاهراتی که هیچ کس از واکسن‌ها یا دیگر کالاهای عمومی جهان مستثنا نیست، می‌تواند به کاهش ترس‌ها و تنش‌ها کمک کند، خطر یک نظام جدید حمایت از تولید داخلی را کاهش دهد که کار خوبی برای کسی انجام نمی‌دهد.

نوشته های مرتبط

با اتو جرم گرفته و کثیف شده چه کنیم؟

نویسنده

دو ناجی صادرات نفت ایران

هادی جنگجو

بررسی سکسکه در کودکان

کودک من

دیدگاه خود را ثبت کنید