ادبیات ادبیات و هنر

هدایت برجسته ترین شخصیت در نثر جدید فارسی؛ به مناسبت زادروز صادق هدایت

صادق هدایت

صادق هدایت

ادبیات فارسی از عصر جامی تا روزگار ما

دکتر شفیعی کدکنی درباره صادق هدایت در کتاب ادبیات فارسی از عصر جامی تا روزگار ما می نویسد:

شهرت هدایت در داخل و خارج ایران، از هر نویسندهٔ دیگری بیشتر است و آثار او به بسیاری از زبان‌های شرقی و غربی ترجمه شده‌است.

او نشان‌ دهندهٔ چندین ویژگی روح طبقه پیشرو ایران در روزگار خویش بود و آن ویژگی‌ها را در همهٔ آثارش می‌توان یافت.

نخستین ویژگی، نفرت وی از اوضاع سیاسی و اجتماعی زمانه است (۱۳۲۰-۱۲۹۹ ه.ش) شاید بتوان چنین نفرتی را نا‌مستقیم در بهترین آثار او دید؛ بوف کور، سه قطره خون و برخی دیگر از داستان‌های او.

می‌توان گفت که برجسته‌ترین مضمون یا رشتهٔ فکر او به تصویر کشیدن این نفرت است که گاهی در شکل بیزاری از زندگانی رخ می‌نماید.

هدایت چون بسیاری از جوانان نسل خویش دچار نوعی وطن‌پرستی افراطی (که بر اثر اوضاع سیاسی روزگارش برانگیخته شد) بود.

او همچنین مانند بسیاری از ملی‌گرایان کج روش و کج‌فهم که هیچ‌گونه توجهی به فرایند تاریخی و علل و اسباب اقتصادی و سیاسی نداشتند (و به وجهی به فرایند تاریخی و علل و اسباب اقتصادی و سیاسی نداشتند و به وجهی آگاهانه هم بود) کوشید تا همهٔ گناهان را به گردن اسلام و فتح عرب بیندازد.

این گونه اندیشه را می‌توان در نسل او و حتی در برخی از پیشرفت‌خواهان امروز ایران دید، اما هدایت از نخستین کسانی بود که این خصیصه را در آثار خویش بازتاباند.

از این قرار دومین عاملی که در نوشته‌های هدایت به چشم می‌آید، مسئلهٔ اسلام و ضدیّت او با عرب است.

بخوانید!  به بهانه سالروز درگذشت علامه علی اکبر دهخدا

 

دکتر شفیعی کدکنی درباره شخصیت های هدایت نیز می نویسد:

شخصیت‌های بهترین آثار او موجوداتی بد‌بین، نظیر افراد نابهنجار و ناتوانند تا آنجا که عنوان بوف کور در ادب فارسی چنان آوازه‌ای یافته که هرگونه زندگی توأم با بیزاری و بد‌بینی، «بوف کوری» نامیده می‌شود.

بهترین آثار هدایت عبارتند از: سه قطره خون (۱۳۱۱ه.ش) سایه روشن (۱۳۱۲)، سگ ولگرد (۱۳۲۱)، حاجی‌آقا (۱۳۲۴)؛ همچنین از او چند نمایشنامهٔ تاریخی، مقاله‌های انتقادی و ترجمه‌هایی از ادبیات ایران باستان به یادگار مانده است.

هدایت را می‌توان به لحاظ اقتدار و شهرت عظیم نویسندگی و وسعت و تنوع زمینهٔ آثارش برجسته‌ترین شخصیت در نثر جدید فارسی به شمار آورد.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

شعر کودکانه آفتاب مهتاب چه رنگه

نویسنده

معرفی کتاب «فاطمه فاطمه است» نوشته دکتر علی شریعتی

محمد زکی زاده

 در شبستان شعر معاصر همراه با ملک الشعراء بهار

زهرا فخرایی

دیدگاه خود را ثبت کنید