ادبیات غلط ننویسیم

غلط ننویسیم قسمت پنجم

غلط ننویسیم - غلط ننویسیم ابوالحسن نجفی

غلط ننویسیم قسمت پنجم

 

۱. حیات / حیاط

حیات به معنای زندگی است.

حیاط به معنای فضای سر گشوده درون خانه که اطرافش دیوار یا اتاق است.

 

۲. حیص و بیص

اصل این ترکیب در عربی حیص بیص است. یعنی پریشانی و آشفتگی، ولی در تداول فارسی زبانان بیشتر با واو عطف و به صورت قید مرکب استفاده می شود. در این حیص و بیص به معنای در این گیر و دار، در این کشاکش، در این میان به کار می رود.

 

۳. خدمتگزار / خدمتگذار

گزاردن یعنی به جا آوردن، انجام دادن

خدمتگزار یعنی کسی که خدمت انجام می دهد و با خدمتکار مترادف است.

گاهی این کلمه را به صورت خدمتگذار می نویسند که غلط است.

 

۴. خورش / خورشت

خورش اسم مصدر خوردن در متون قدیم فارسی به چند معنی به کار رفته است. ازجمله عمل خوردن، چیز خوردنی، نعمت و آزوقه که امروزه هیچ کدام از آنها رایج نیست ولی در عوض معنای دیگری از این لفظ اراده می کنند که در قدیم متداول نبوده است: غذایی که همراه غذایی ساده به عنوان مکمل خورده شود.

امروزه واژه خورش در تداول مردم و گاهی در نوشتار خورشت گفته می شود و اشکالی ندارد.

 

۵. درب / در

کلمه درب عربی را نباید به جای واژه در فارسی به کار برد.

درب به معنای دروازه شهر و قلعه است و جمع آن دروب می شود.

جمله هایی مثل درب اصلی دانشگاه و… غلط است و درست آن در اصلی دانشگاه است.

 

۶. دستورات

دستور فارسی است و جمع آن دستورها است.

بخوانید!  امن تر از دلت کجا؟ / مجموعه داستان های شیوانا

بنابراین دستورات در عربی نامستعمل و در فارسی نادرست است.

 

۷. دکترا / دکتری

هر دو کلمه به یک معنی است. دکترا واژه فرانسوی است به معنای درجه یا مقام اجتهاد و دکتری مرکب است از واژه فرانسوی دکتر به اضافه (ی) اسم ساز فارسی. دکتری بر دکترا رجحان دارد.

 

۸. ذقن / زغن

ذقن به فتح اول و دوم به معنای چانه و زنخدان است

زغن به فتح اول و دوم واژه فارسی اس و نوعی پرنده شکاری از دسته بازها است.

 

۹. ذکی / زکی

ذکی به معنای تیزهوش است.

زکی یعنی پاک و پاکدامن.

 

۱۰. ذِلّت / زَلَّت

ذلت به کسر اول و تشدید و فتح دوم به معنای خواری و متضاد عزت است.

زلت به فتح اول و تشدید و فتح دوم به معنای سهو و خطاست و معادل فارسی آن لغزش است.

 

 

بیشتر بخوانید

غلط ننویسیم قسمت اول

غلط ننویسیم قسمت دوم

غلط ننویسیم قسمت سوم

غلط ننویسیم قسمت چهارم

 

در این نوشته به کتاب غلط ننویسیم ابوالحسن نجفی توجه شده است.

در این نوشته به ارایه غلط ننویسیم قسمت پنجم پرداختیم و در مطالب بعد به ذکر موارد دیگر می پردازیم.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

 پرسه در کوچه باغ شعر معاصر همراه با زنده یاد افشین یداللهی

زهرا فخرایی

در شبستان شعر معاصر همراه با بیژن جلالی شاعر سپید سرا

زهرا فخرایی

احمد شاملو؛ شاعری در مسیر کمال

محمد زکی زاده

دیدگاه خود را ثبت کنید