منتخب سردبیر

مطالب مرتبط

درس ۳۲ دروس هیئت (تحصیل عرض بلد) – بخش اول

این درس نیز در تحصیل عرض بلد به تفضیلی بیش از پیش است. نخست باید مقدمه ای در تقسیم آفاق عنوان کنیم که خود ضابطه ای اصیل و مفید در مسائل هیوی است و آن این که در اصطلاح علم هیأت، بلد یا ذوظل واحد است و یا ذوظلین است و یا ذوظل دائر است

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / بخش اول درس ۳۲ – تحصیل عرض بلد (علامه حسن‌زاده آملی)



درس ۳۲ (بخش اول)

تحصیل عرض بلد

 

این درس نیز در تحصیل عرض بلد به تفضیلی بیش از پیش است. نخست باید مقدمه ای در تقسیم آفاق عنوان کنیم که خود ضابطه ای اصیل و مفید در مسائل هیوی است و آن این که در اصطلاح علم هیأت، بلد یا ذوظل واحد است و یا ذوظلین است و یا ذوظل دائر است بدین بیان:الف

شاخصی مخروطی بطول ۲۵ سانت مثلاً در نظر بگیرید که قاعده آن بر سطح مستوی پاره ای از زمین و عمود بر آن یعنی عمود بر سطح افق بوده باشد. این شاخص در هر افق در سطح دائره نصف النهار آنافق است، لاجرم در هنگام موافات مرکز جرم شمس به حلقه نصف النهار وضع ظل شاخص به حسب عدم عرض و یا اختلاف عروض بلاد بدین تفضیل است که نموده می شود:

۱-اگر بلد عدیم العرض باشد یعنی در سطح دائره استوای سماوی قرار گیرد -و بعبارت دیگر از بلاد استوائی بوده باشد که در سطح دائره معدل النهار است- هرگاه شمس در هر یک از دو نقطه اعتدال بوده باشد، در هنگام موافات مرکز جرم آن به دائره نصف النهار با شاخص در یک خط عمود قرار گیرد یعنی به سمت رأس افق رسد و ارتفاع آن در آنهنگام ربع دور بود و شاخص را ظب نبود چنانکه اشخاص را. و بعد از آن اگر شمس شمالی شود تا به نقطه اعتدال دیگر رسد، هر روز در وقت نصف النهار ضل شاخص به سمت جنوب خط استواء خواهد بود؛ و اگر جنوبی شود بالعکس. پس خلاصه این که آفاق استوائی در دو روز که شمس در یکی از دو نقطه اعتدال ست در وقت موافات مرکز جرم شمس به دائره نصف النهار ظل نبود، و در باقی ایام دو گونه ظل بود یعنی اگر شمس شمالی باشد ظل شاخص جنوبی است و اگر جنوبی باشد شمالی است.ب

 

درس ۳۲ دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (تحصیل عرض بلد) ادامه دارد …



بیان (بخش اول درس ۳۲ دروس هیئت – تحصیل عرض بلد)

الف)
بیان:
سر آفاق بر اساس سایه:

  • دارای ۲ سایه اند و در طول سال در دو روز سایه ندارند (عدیم العرض – ذوظلین) – آفاق استوایی
  • دارای ۲ نوع سایه و در طول سال و در یک روز سایه ندارند (عدیم العرض – ذوظلین) – به غیر از خیر استوا و تا عرض برابر میل کلی
  • دارای یک سایه واحد در کل سال و سایه آنها اصلاً معدوم نمی شود. (ذوظل واحد) – از مدار رأس السرطان و رأس الجدی تا عرض ۶۷ درجه جنوبی و شمالی (عرض بیشتر از میل کلی و کمتر از ۶۷ درجه)
  • بعد از ۶۷ درجه ذوظل دائر هستند – در بخشی از سال خورشید به دور آنها چرخید (شب ندارند) که در این حالت سایه دائما در حال تغییر جهت است و در بخشی دیگر از سال کاملا شب بوده (خورشید پایین تر از افق) و سایه ای وجود ندارد.

ب)
بیان:
عدیم العرض: سایه آنها از بین می رود

سه حال مختلف عدیم العرض:

تحصیل عرض بلد (بلد عدیم العرض - شمس در اعتدالین)
تحصیل عرض بلد (بلد عدیم العرض – شمس در اعتدالین)  /  منبع تصویر: کانال تلگرامی تصاویر کتاب هیات و دیگر رشته های ریاضی (heyat1_2@)

 

تحصیل عرض بلد (بلد عدیم العرض - شمس شمالی)
تحصیل عرض بلد (بلد عدیم العرض – شمس شمالی)  /  منبع تصویر: کانال تلگرامی تصاویر کتاب هیات و دیگر رشته های ریاضی (heyat1_2@)

 

تحصیل عرض بلد (بلد عدیم العرض - شمس جنوبی)
تحصیل عرض بلد (بلد عدیم العرض – شمس جنوبی) /  منبع تصویر: کانال تلگرامی تصاویر کتاب هیات و دیگر رشته های ریاضی (heyat1_2@)

 

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … پیرامون درس ۳۲ دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (تحصیل عرض بلد) در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا