همراهان همیشگی مجله اینترنتی تحلیلک؛ در این مطلب می خواهیم با زندگینامه تیم برتون کارگردان، تهیه کننده و نویسنده معروف آمریکایی آشنا شویم.

تیم برتون به دلیل سبک منحصر به فرد در فیلمسازی و طراحی کاراکترهای نامتعارف شناخته شده است. وی که تاکنون به خاطر فیلم هایش برنده جوایز بسیاری شده است، در عرصه طراحی و شعر نیز فعالیت داشته و چندین کتاب مختلف به چاپ رسانده است. از فیلم های مهمی که در ساخت آنها نقش داشته است می توان به ادوارد دست قیچی، کابوس قبل از کریسمس، بتمن، بازگشت بتمن، سیارهٔ میمون‌ها، چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی، آلیس در سرزمین عجایب اشاره کرد.

زندگینامه تیم برتون

تیم برتون در سال ۱۹۵۸ در کالیفرنیا به دنیا آمد. مادرش مالک یک فروشگاه و پدرش کارمند اداره بود. برتون در کودکی با استفاده از یک دوربین ۸ میلیمتری به ساخت فیلم‌های کوتاه سیاه و سفید مشغول بود. در دوران تحصیلش موفق شد در یک مسابقهٔ طراحی پوستر برنده جایزه شود و بعد از آن سفارش های زیادی برای طراحی پوستر از مردم دریافت می کرد و همین امر باعث شد در درس هایش زیاد موفق نباشد و اغلب نمرات پایینی در کلاس درس دریافت می کرد. پس از اتمام دبیرستان وارد مؤسسهٔ هنرهای کالیفرنیا شد و به تحصیل انیمیشن پرداخت.

پس از فارغ‌التحصیلی به عنوان انیمیشن‌ساز به استخدام استودیو دیزنی درآمد. اولین فیلم کوتاهش فیملی ۶ دقیقه ای به نام وینسنت (۱۹۸۲) بود که به سبک استاپ موشن ساخته شد. داستان این فیلم درباره پسرکی به نام وینسنت ملوی است که تحت تاثیر کتاب‌های ادگار آلن پو قرار دارد و از شدت تاثیر کتاب‌ها دچار توهماتی می‌شود. پس از آن فیلم های کوتاه دیگری به نام های هنسل و گرتل، فرنکن‌وینی را ساخت و سرانجام در سال ۱۹۸۴ از کمپانی دیزنی خارج شد.

فیلم بعدی برتون ماجراجویی بزرگ پی‌وی (۱۹۸۵) است که با بازی پل روبنس بر اساس شخصیت مورد علاقه‌اش پی‌وی هرمان ساخته شده است. پی‌وی هرمان، مردی عجیب که رفتارش مثل بجه‌هاست، عاشق دوچرخه‌اش است و هیچ چیز را در این دنیا به اندازهٔ آن دوست ندارد. دوچرخهٔ او دزدیده می‌شود و پی‌وی به دنبال یافتن آن با ماجراهایی مواجه می‌شود. این فیلم با بودجه ۷ میلیون دلاری توانست ۴۰ میلیون دلار فروش داشته باشد.

پس از این موفقیت، تیم برتون فیلم کمدی ترسناک بیتل‌جوس (۱۹۸۸) را با بازی الک بالدوین، جینا دیویس، وینونا رایدر و مایکل کیتون کارگردانی کرد که داستان روح هایی است که در یک خانه ساکن هستند و ساکنین جدید خانه آن ها را می بینند. این فیلم با ۸۰ میلیون دلار فروش، دهمین فیلم پر فروش سال ۱۹۸۸ شد.

اولین فیلم با بودجه زیاد این کارگردان بتمن (۱۹۸۹) بود که به عنوان نخستین فیلم ابرقهرمانی از سری فیلم‌های بتمن شناخته شده است. در این فیلم مایکل کیتون در نقش بروس وین (بتمن) ظاهر شد و جک نیکلسون نقش جوکر را ایفا کرد. این فیلم با فروش بیش از ۲۵۰ میلیون دلار در آمریکا و ۴۰۰ میلیون دلار در جهان یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ شد. جک نیکلسون نیز برای بازی در این فیلم نامزد دریافت جایزهٔ گلدن گلوب شد.

فیلم عاشقانه و فانتزی ادوارد دست‌قیچی (۱۹۹۰) دیگر فیلم تیم برتون است که با بازی جانی دپ و وینونا رایدر داستان شبه‌ انسانی است که قیچی‌هایی به‌جای دست‌ها و انگشت‌هایش دارد. در این فیلم هنر برتون، یعنی ساخت شخصیت هایی عجیب و غریب به خوبی نشان داده شده است.

این فیلم نامزد جایزه های متعددی در مراسم اهدای جوایز اسکار، جوایز فیلم آکادمی بریتانیا، جایزه زحل و همچنین به عنوان برنده جایزه هوگو برای بهترین ارائه نمایشی داشت.

پروژه بعدی برتون فیلم بازگشت بتمن (۱۹۹۲) بود که به دنبال موفقیت فیلم بتمن ساخته شد. در این فیلم بازیگرانی مثل مایکل کیتون، میشل فایفر، کریستوفر واکن و دنی دیویتو بازی کرده‌اند. در این فیلم شخصیت هایی جدیدی مانند پنگوئن، زن گربه‌ای و مکس شرک به فیلم وارد شدند. این فیلم حدود ۲۶۷ میلیون دلار در جهان فروش کرد و سومین فیلم پرفروش آن سال در آمریکا لقب گرفت.

پس از تهیه کنندگی دو فیلم کابوس قبل از کریسمس (۱۹۹۳) و پسر ملوان (۱۹۹۴) او فیلم اد وود (۱۹۹۴) را کارگردانی نمود. این فیلم زندگی کارگردان بی موی ادوارد دی وود را روایت می‌کند که نقش آن را جانی دپ بازی می‌کند. این فیلم با وجود فروش ناموفق توانست نقدهای مثبت بسیاری را از جانب منتقدان دریافت کند.

سایر فیلم های تیم برتون

فیلم بعدی وی (۱۹۹۶) است که با بازی جک نیکلسون، پیرس برازنان، مایکل جی فاکس، سارا جسیکا پارکر، ناتالی پورتمن همراه شد. با وجود بودجه ۱۰۰ میلیون دلاری، این فیلم فقط ۱۰۱ میلیون دلار فروش داشت.

فیلم ترسناک اسلیپی هالو (۱۹۹۹) دیگر فیلم تیم برتون در مقام کارگردان است که با بازی جانی دپ و کریستینا ریچی، بر اساس داستان کوتاه افسانه اسلیپی هالو اثر واشنگتون ایروینگ ساخته شده است. داستان این فیلم درباره پلیس جوانی است که به روستایی به نام اسلیپی هالو فرستاده می شود که معمای سه قتل اخیر این روستا را حل کند.

سیاره میمون‌ها (۲۰۰۱) یکی از موفق ترین فیلم های برتون است که بر اساس رمان سیاره میمون‌ها اثر پیر بول ساخته شده است. داستان فیلم دربارهٔ فضانوردی به نام «لئو دیویدسون» است که سفینه‌اش روی سیاره‌ای که ساکنانش میمون‌هایی هوشمند هستند که انسان ها را به بردگی گرفته اند، سقوط می‌کند. این فیلم با فروش خوب ۳۶۰ میلیون دلاری همراه شد.

ماهی بزرگ (۲۰۰۳) فیلمی تخیلی و ماجراجویانه به کارگردانی تیم برتون است که بر اساس رمان «ماهی بزرگ: رمان تناسب‌های افسانه‌ای» نوشتهٔ دنیل والاس ساخته شده‌است. داستان فیلم دربارهٔ پدری است که در هنگام مرگش داستان هایی مبالغه آمیز از زندگیش برای پسرش تعریف می کند. این فیلم نامزد ۴ جایزهٔ گلدن گلوب و نامزد جایزهٔ اسکار بهترین موسیقی فیلم و نامزد جایزهٔ گرمی بهترین موسیقی فیلم شد.

فیلم بعدی تیم برتون چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی (۲۰۰۵) با اقتباس از کتابی به همین نام نوشتهٔ رولد دال است که با بازی جانی دپ و فردریک هایمور است. این فیلم با فروش ۴۷۴ میلیون دلاری هشتمین فیلم پرفروش جهان در آن سال لقب گرفت. همچنین این فیلم نامزد جایزهٔ اسکار بهترین طراح لباس، نامزد جایزهٔ گلدن گلوب بازیگر مرد نقش اصلی و نامزد جایزهٔ گرمی برای قسمت موزیکال شد. در همین سال برتون انیمیشن عروس مرده (۲۰۰۵) را نیز کارگردانی کرد. این فیلم روایتی بین دنیای مرده زندگان و دنیای سر زنده مردگان است.

در این فیلم جانی دپ به جای شخصیت ویکتور صداپیشگی کرده است. دو سال بعد برتون فیلم ترسناک و موزیکال سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت (۲۰۰۷) را با اقتباس از داستان استفان سندهایم و هیو ویلر کارگردانی کرد. داستان این فیلم درباره یک آرایشگر انگلیسی به نام سوئینی تاد است که مشتریان خود را با یک تیغ ریش تراشی به قتل می‌رساند و از آنها کیک درست می کند. فیلم موفق به کسب جوایزی از جمله جایزه گلدن گلوب برای بهترین فیلم موزیکال یا کمدی، جایزه گلدن گلوب برای بهترین بازیگر نقش اول مرد و برنده اسکار بهترین کارگردانی هنری شد. هلنا بونهام کارتر نامزد دریافت جایزه گلدن گلوب و جانی دپ نامزد اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد شد. همچنین تیم برتون در گلدن گلوب و اسکار نامزد بهترین کارگردانی شد.

آلیس در سرزمین عجایب (۲۰۱۰) نام فیلم دیگر تیم برتون است که بر اساس رمان معروف لوئیس کارول ساخته شده‌است. این فیلم در سال ۲۰۱۱ در هشتاد و سومین دوره مراسم اسکار برنده جایزه اسکار بهترین کارگردانی هنری و بهترین طراحی لباس شد. این فیلم با بودجهٔ ۲۰۰ میلیون دلاری، یک میلیارد در جهان فروش کرد.

سایه‌های سیاه (۲۰۱۲) فیلمی کمدی-ترسناک است که در آن جانی دپ در نقش خون‌ آشامی به نام بارناباس کالینز حضور دارد. در همین سال برتون انیمیشن فرنکن‌وینی (۲۰۱۲) را نیز کارگردانی کرد که انیمیشنی سه بعدی و سیاه و سفید بود و به روش استاپ موشن ساخته شد. این فیلم بازسازی فیلم کوتاهی به همین نام ساختهٔ تیم برتون در سال ۱۹۸۴ است. این انیمیشن نامزد جایزهٔ اسکار بهترین پویانمایی سال ۲۰۱۳ شد.

چشمان بزرگ (۲۰۱۴) دیگر فیلم تیم برتون در سبک زندگینامه‌ای و درام است که درباره تابلوهای نقاشی والتر کین از کودکان سر راهی، با چشمان بزرگ و اشک‌ آلود است که از محل فروش آن تابلوها به ثروت کلانی رسید، اما بعدها فاش شد که این تابلوها را همسرش مارگارت کین کشیده‌ است.

فیلم شناسی تیم برتون

سال	فیلم	کارگردان	تهیه‌کننده	نویسنده
۱۹۸۲	وینسنت
۱۹۸۴	فرنکن‌وینی
۱۹۸۵	ماجراجویی بزرگ پی‌وی
۱۹۸۸	بیتل‌جوس
۱۹۸۹	بتمن
۱۹۹۰	ادوارد دست‌قیچی
۱۹۹۲	بازگشت بتمن
۱۹۹۳	کابوس قبل از کریسمس
۱۹۹۴	پسر ملوان
	اد وود
۱۹۹۵	بتمن برای همیشه
۱۹۹۶	جیمز و هلوی غول‌پیکر
	مریخ حمله می‌کند!
۱۹۹۹	اسلیپی هالو
۲۰۰۱	سیارهٔ میمون‌ها
۲۰۰۳	ماهی بزرگ
۲۰۰۵	چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی
	عروس مرده
۲۰۰۷	سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت
۲۰۰۹	۹
۲۰۱۰	آلیس در سرزمین عجایب
۲۰۱۲	سایه‌های سیاه
	آبراهام لینکلن: شکارچی خون‌آشام
	فرنکن‌وینی
۲۰۱۴	چشمان بزرگ
۲۰۱۶	آلیس در آن‌سوی آینه
	خانهٔ دوشیزه پرگرین برای بچه‌های عجیب
۲۰۱۹	دامبو

امیدواریم از مطالعه زندگینامه تیم برتون لذت برده باشید.

مجله اینترنتی تحلیلک