حکمت و فلسفه دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی

بخش اول درس بیست و ششم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (فلک هیوی و عرض بلد)

بخش اول درس بیست و ششم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (فلک هیوی و عرض بلد)

دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی / درس بیست و ششم (بخش اول) – فلک هیوی و عرض بلد (علامه حسن‌زاده آملی)



درس ۲۶ (بخش اول)

فلک هیوی و عرض بلد

 

مطلب دیگر: در درس بیست و سوم گفته ایم که هیأت فلک -یعنی قبّه جسم کل- نسبت به زمین، از سخن سرایان به خیمه و کِلّه تشبیه و تعبیر شده است. اکنون سخن ما این است که از این خیمه در لسان روایت تعبیر به قبه شده است و خیمه و قبه خیلی با هم شبیه اند یعنی فلک چون گنبدی بر روی زمین است و نسبت به حرکت اولی گنبد دوّار، بلکه نسبت به حرکت  ثانیه هم، ولکن آن سرع و این بطیء، و این به تالی و آن بخلاف توالی، آنگاه در روایت از دائره نصف النهار تعبیر به وسط قبه گردیده است که چون شمس از وسط قبه زایل شده است قت صلوه ظهر فرا رسیده است.

الاختصاص للمفید باسناده إلی ابی الصباح الکنانی قال: سألت ابا عبد الله علیه السلام عن قول الله ألم تر أن الله یسجد له من فی السموات والارض والشمس والقمر والنجوم والجبال والشجر والدواب، الآیه؟ فقال: ان للشمس اربع سجدات کل یوم ولیله -الی قوله علیه السلام:

واما السجده الثانیه فانها اذا صارت فی وسط القبه وارتفع النهار رکدت قبل الزوال فاذا صارت بحذاء العرش رکدت وسجدت، فاذا ارتفعت من سجودها زالت عن وسط القبه فیدخل وقت صلوه الزوال، الخبر. (صلوه بحار ص۴۲ ج۱۸ ط۱، وصلوه مستدرک الوسائل ص۱۸۸ ط۱).

بیان: رکود شمس بطؤ حرکت او در حوالی نصف النهاراست که در دروس آتیه مبرهن می گردد.

بخوانید!  درس بیست و هفتم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (دایره ارتفاع)

چنانکه فلک در لسان روایت تعبیر به قبه شده است در زبان سرایندگان نیز بسیار دیده می شود:

رودکی گوید:

گنبدی نهمار بر برده بلند     نش ستون از زیر و نز بر سرش بند

که ناظر است به کریمه: الله الذی رفع السموات بغیر عمد ترونها (رعد۳). و در دیوان راقم آمده است:

شمس را ذرّه شعری شمر از روی حساب     خلقت و رفعتشان را نه طناب و عمدیست

و نظامی گوید:

لاجرم این گنبد انجم فروز     آنچه بشب دید نگوید بروز

و فردوسی گوید:

پدید آمد این گنبد تیز رو     شگفتی نماینده نوبنو

سعدی گوید:

لوحش الله از قدوبالای آنسرو سهی     زانکه مانندش بزیر گنبد دوّار نیست

راقم گفته است:

زان حسن و جمال غیب بی عیب است     این غنج و دلال گنبد دوّار

 

درس ۲۶ ادامه دارد …



بیان (بخش اول درس بیست و ششم دروس هیئت – فلک هیوی و عرض بلد)

 

الف)
بیان:
قبه: گنبد

ب)
بیان:
الدواب: چهارپایان

 

ج)
بیان:
رکدت: رکود پیدا میکند و نه اینکه کلا بایستد.

 

 

یادداشت
لازم به ذکر است که مطالب قید شده فوق تحت عنوان بیان، نکات و … در حد فهم این نگارنده حقیر است، بنابراین اکیداً توصیه می‌گردد علاوه بر مطالعه اصل کتاب، پیگیری مستمر جلسات تدریس استاد صمدی آملی در خصوص شرح کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی جناب علامه حسن‌زاده آملی، به مباحثه نیز بپردازید.

کتاب دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی علامه حسن‌زاده آملی که توسط استاد صمدی آملی تدریس شده است.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

نوشته های مرتبط

بخش سوم درس بیست و ششم دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (فلک هیوی و عرض بلد)

محمد مهدیان

چهل حدیث کتاب نفس المهموم در باب عزاداری بر امام حسین علیه السلام / سی و نهم

سوخته

حضور و مراقبت استاد صمدی آملی / مجلس سوم (لطیفه ای در باب احضار)/۲

سوخته

دیدگاه خود را ثبت کنید