مجله اینترنتی تحلیلک

سه شنبه/ 26 تیر / 1403
Search
Close this search box.
حکایت چهارم مقالت دبیری چهارمقاله

چهارمقاله نظامی عروضی / حکایت چهارم از مقالت دبیری

حکایت چهارم مقالت دبیری چهارمقاله ...غایت فصاحت قرآن ایجاز لفظ و اعجاز معنی است، و هر چه فصحا و بلغا را امثال این تضمین افتاده است تا بدرجه ایست که دهشت همی آرد و عاقل و بالغ از حال خویش همی بگردد.

همراهان همیشگی مجله اینترنتی تحلیلک بعد از سلسله مطالب گلستان سعدی، قابوسنامه قابوس بن وشمگیر و رساله عشق ابن سینا، در این مقال به «چهارمقاله» نوشته نظامی عروضی می پردازیم.

 

این مطلب به حکایت چهارم مقالت دبیری چهارمقاله اختصاص دارد.

 

مقالت اول؛ در ماهیت دبیری و کیفیت دبیر کامل و آنچه بدین تعلق دارد

 

حکایت چهارم

 

غایت فصاحت قرآن ایجاز لفظ و اعجاز معنی است (۱)، و هر چه فصحا و بلغا را امثال این تضمین افتاده است (۲) تا بدرجه ایست که دهشت (۳) همی آرد و عاقل و بالغ از حال خویش همی بگردد، و آن دلیلی واضح است و حُجتی قاطع بر آنکه این کلام از مجاری نفس هیچ مخلوقی نرفته است و از هیچ کام و زبانی حادث نشده است (۴)، و رقم قدم بر ناصیه اشارات و عبارات او مُثبت است.

آورده اند که یکی از اهل اسلام پیش ولیدبن المغیره این آیت همی خواند: قیلَ یا اَرضُ ابلَعی ماءَکِ وَ یاسَماءُ اَقلِعی وَ غِیضَ الماءُ وَقُضیَ الاَمرُ وَ استَوَت عَلَی الجُودِیّ. (۵) فقالَ الوَلیدُبنُ المُغیره واللهِ اِنَّ علیهِ لَطَلاوَهً و اِنَّ لَهُ لَحَلاوَهً و اِنَّ اَعلاهُ لَمُثمِرُ و اِنَّ اَسفَلَهُ لَمُعذِقُ و ما هُو قَولُ الَبشَرِ. (۶)

چون دشمنان در فصاحت قرآن و اعجاز او در میادین انصاف بدین مقام رسیدند دوستان بنگر تا خود بکجا برسند. والسلام

 


 

  1. پیشینیان گفته اند: الفصاحه ایجاز اللفظ و اشباع المعنی
  2. فصحا و بلغا را از تضمینات قرآن دست داده
  3. حیرت، تعجب
  4. مولانا در دفتر چهارم مثنوی می گوید: گرچه قرآن از لب پیغمبرست / هرک گوید حق نگفت او کافرست
  5. سوره هود آیه ۴۴: و گفته شد ای زمین! فرو بر آب خود را، وای آسمان! بازگیر آب خویش را و کم کرده شد آب و کار گزارده شد و کشتی بر کوه جودی قرار گرفت
  6. پس ولیدبن مغیره گفت: سوگند به خدای آنرا ( کلام او را ) حسن و بهجت است و او را شیرینی است. بر سوی او میوه داراست و فرو سوی وی پر شکوفه و آن گفتار آدمی نیست.

 

 

بیشتر بخوانید

چهارمقاله نظامی عروضی / مقدمه

چهارمقاله نظامی عروضی / مقالت اول؛ دبیری

چهارمقاله نظامی عروضی / حکایت اول از مقالت دبیری

چهارمقاله نظامی عروضی / حکایت دوم از مقالت دبیری

چهارمقاله نظامی عروضی / حکایت سوم از مقالت دبیری

 

در این مطلب به حکایت چهارم مقالت دبیری چهارمقاله پرداختیم و در مطلب بعد به ذکر مقالت دوم (در ماهیت علم شعر و صلاحیت شاعر) می پردازیم.

 

در این سلسله نوشته ها به چهارمقاله تصحیح محمد قزوینی و به اهتمام دکتر محمد معین توجه شده است.

 

مجله اینترنتی تحلیلک

 

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x