سه‌شنبه/ 15 آذر / 1401
طنز حافظ؛ به قلم استاد شفیعی کدکنی به بهانه بزرگداشت حضرت لسان الغیب

غزلیات حافظ

خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی ملقب به لسان الغیب، یکی از شاعران و حکیمان بزرگ قرن هشتم هجری است. در کشور ما ایران، وی را بیشتر با کتاب غزلیات حافظ می شناسیم و آن هم بیشتر با نام فال!
«هيچ ملتى چنين شاعرى نداشته است و نخواهد داشت. هيچ كس منكر شكسپير و هومر و پوشكين و گوته و متنبى و دانته نيست، ولى اين چنين حضور شگفت آورى در زندگى يك ملّت در تمام لحظه هاى تاريخى يك جامعه از عهده هيچ شاعرى تاكنون برنيامده است.»

تبلیغ2 scaled
تبلیغ2 scaled
تبلیغ2 scaled
تبلیغ2 scaled

غزلیات حافظ از نگاه استاد شفیعی کدکنی

درست است كه هر اثر هنرى، مى تواند مصداق دريچه آزادى روح به شمار آيد امّا براى قوم ايرانى هيچ اثر هنرى در حدّ ديوان غزلیات حافظ اين توانايى را ندارد كه با چنين لطافتى تابوهاى حاكم بر جامعه را مورد تجاوز خود قرار دهد و در عين حال همواره عزيز و قدسى بماند و در طاقچه منازل در كنار قرآن.
[شنيده ام كه در بعضى مناطق ماوراء النهر، هنوز، وقتى مادران طفل خردسال خود را براى مدتى كوتاه در منزل رها مى كنند، ديوان غزلیات حافظ را در زير بالش طفل مى گذارند و عقيده دارند كه معنويّت «حضرت حافظ» در مدّت غيبت مادر، پاسدار طفل خواهد بود.]

غزلیات حافظ از نگاه استاد غلامحسین ابراهیمی دینانی

دیوان غزلیات حافظ کتابی است که اگر خواسته باشیم برای آموزه های آن و پیامی که برای خوانندگان خود دارد، عنوان شایسته ای انتخاب کنیم، انسان شناسی به معنای ژرف و گسترده این کلمه، بهترین عنوان خواهد بود.
حافظ با زبان غزل به گونه ای سخن گفته که از قرن هشتم هجری تا کنون، بیش از هر شاعر پارسی گو بر ذهن و ضمیر مردم ایران اثر گذاشته است.
غزلیات حافظ در عین این که از شور عاشقانه سرشار و لبریز است، جهانی از خودشناسی را در خود نهفته دارد که به طور ضروری، خداشناسی شهودی را نیز به دنبال می آورد.

غزلیات حافظ از نگاه استاد بهاالدین خرمشاهی

در اثرپذیری حافظ از قرآن تردیدی نیست، آنچنان که بیشتر حافظ‌پژوهان بر این باورند که مهم‌ترین دلیل تخلص وی به «حافظ»، حافظ قرآن بودن است.
اثرگذاری قرآن بر غزلیات حافظ از دو منظر صورت و معنا قابل بررسی است. در حوزهٔ صورت یا ساختار، مهم‌ترین ویژگی شعر حافظ یعنی استقلال ابیات، بیش از هر چیز اثرپذیرفته از سُوَر و آیات قرآن است.

تاثیر حافظ شیرازی بر نیچه و گوته

گوته
گوته «دیوان غربی – شرقی» خود را تحت تاثیر دیوان حافظ شیرازی سرود و فصل دوم آن را با نام «حافظ‌ ‌نامه» به اشعاری در مدح حافظ اختصاص داد.
نیچه
یکی دیگر از شاعران و فیلسوفان به نام آلمان، نیچه نیز در دیوان «اندرزها و حکمت‌ ها»، یکی از شعرهای خود را با نام «به حافظ (آوای نوشانوش، پرسش یک آبنوش)» به او تقدیم کرده ‌است.

غزلیات حافظ از نگاه استاد سیروس شمیسا

سبک غزل حافظ هر دو سطح عاشقانه و عارفانه را با هم دارد و در کنار این ها مدح را هم که کارکرد اصلی قصیده است در بر می‌گیرد. بدین ترتیب شعر حافظ هر سه جریان عمدهٔ شعر فارسی پیش از او را نمایندگی می‌کند. قهرمان شعر حافظ همزمان معبود و معشوق و ممدوح است.

غزلیات حافظ از نگاه استاد غلامحسین ابراهیمی دینانی

جناب حافظ به گستره سخن خود آگاهی داشته و به درستی می دانسته است که دریافت کنندگان پیام او، همیشه و در همه جا حضور دارند.
او در ارسال پیام خود به محدوده جغرافیایی این جهان بسنده نمی کند، بلکه در فراسوی زمان و مکان مخاطب هایی را می شناسد که همواره گوش به پیام او سپرده اند و آن پیام را نیز پیوسته با خودشان حفظ و نگهداری می کنند.